بیماری bppv | علت، علائم و درمان سرگیجه وضعیتی خوش خیم

سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم (Benign paroxysmal positional vertigo) که به اختصار به آن BPPV گفته می شود یک نوع اختلال در گوش داخلی است که یکی از شایع‌ترین علل سرگیجه در بین افراد به شمار می رود. این بیماری معمولاً با تغییرات خاصی در موقعیت سر ایجاد می شود. برای مثال ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که سر خود را به سمت بالا یا پایین می گیرید، یا دراز می‌کشید، یا حتی وقتی روی تخت ‌چرخیده یا می‌نشینید. اگرچه بیماری bppv می تواند آزار دهنده باشد، اما به ندرت عوارض جدی به همراه دارد، به جز زمانی که فرد در شرایطی باشد که احتمال سقوط را افزایش دهد. در این مطلب قصد داریم به معرفی بیشتر این بیماری و روش های درمان آن بپردازیم.

توضیح نام BPPV

هر قسمت از نام بیماری bppv بخش مهمی از شرایط این بیماری را توصیف می کند:

• خوش خیم ( Benign) به معنی این است که بیماری خیلی جدی نیست و به خودی خود خطر جانی به همراه ندارد.
• پاروکسیسمال یا حمله ای (paroxysmal) به این معنی است که بیماری به صورت ناگهانی بروز پیدا می کند و به طور معمول پس از مدت کوتاهی نیز علائمش از بین می رود و فرد به حالت عادی بر می گردد.
• وضعیتی (positional) نیز به این معنی است که در اثر قرار گرفتن در وضعیت ها یا حرکات خاصی از سر، سرگیجه تحریک می شود.

علائم بیماری

علائم بیماری

علائم و نشانه های سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• سرگیجه (احساس اینکه شما یا اطرافتان در حال چرخش یا حرکت هستید)
• از دست دادن تعادل یا عدم ثبات
• سبکی سر
• حالت تهوع و استفراغ

علائم و نشانه های این بیماری می توانند کوتاه مدت بوده و تنها ظرف مدت یک یا چند دقیقه پدیدار شده و سپس از بین بروند. فعالیت‌هایی که علائم و نشانه‌ها را ایجاد می‌کنند می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند، اما تقریباً همیشه با تغییر در وضعیت سر ایجاد می‌شوند. برخی افراد هنگام ایستادن یا راه رفتن نیز احساس عدم تعادل می کنند. حرکات ریتمیک غیر طبیعی چشم نیز معمولاً با علائم سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم همراه است.

علل ایجاد بیماری

اغلب، هیچ دلیل شناخته شده ای برای بیماری bppv وجود ندارد. در این حالت این نوع بیماری را ایدیوپاتیک می نامند. اما یکی از علت های شناخته شده برای آن ضربات جزئی یا شدید به سر است. از دیگر دلایلی که کمتر متداول هستند می توان به اختلالاتی که سبب آسیب به گوش شده اند، اشاره کرد. از طرف دیگر، این بیماری با میگرن نیز مرتبط است.

اختلال در ساختار گوش

اختلال در ساختار گوش

برای آشنایی بیشتر با بیماری bppv بهتر است آن را با توجه به تغییرات ساختار گوش بررسی کنیم. درون گوش شما یک بخش کوچک به نام هزارتوی دهلیزی وجود دارد. این بخش شامل کانال‌های نیم دایره‌ای است که حاوی حسگرهای سیال و ظریف مویی هستند و بر چرخش سر شما نظارت می‌کنند. سایر ساختارها (ارگان های اتولیتی) در گوش شما حرکات سر و موقعیت سر را در ارتباط با گرانش کنترل می کنند. این اندام های اتولیتی حاوی کریستال هایی هستند که شما را نسبت به جاذبه حساس می کنند. به دلایل زیادی، این کریستال ها می توانند از جای خود جدا شوند و هنگامی که این اتفاق می افتد، می توانند به داخل یکی از کانال های نیم دایره ای حرکت کنند. این باعث می‌شود که کانال نیم دایره‌ای نسبت به تغییرات موقعیت سر که معمولاً به آن‌ها پاسخ نمی‌دهد حساس شده و سبب ‌شود شما احساس سرگیجه کنید.

فاکتور های خطر

سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم اغلب در افراد 50 ساله و بالاتر رخ می دهد، اما در سنین دیگر نیز دیده شده است و به طور معمول در زنان نسبت به مردان شایع تر است. آسیب سر یا هر اختلال دیگری در اندام های تعادلی گوش ممکن است شما را مستعد ابتلا به بیماری bppvکند. با افزایش سن، احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر خواهد شد، زیرا قسمت هایی از گوش داخلی شروع به ساییدگی و پارگی می کند. در افراد کمتر از 50 سال، ضربه به سر شایع ترین علت BPPV است. این می تواند به اندازه ای کوچک و جزئی مانند عطسه یا ضربه کوچکی به سر، یا به شدت ضربه مغزی یا برخورد با یک وسیله نقلیه باشد.

علل دیگر بیماری

علل دیگر بیماری

علل دیگر این بیماری می تواند شامل موارد زیر باشد:

• برای مدت طولانی سر را در یک وضعیت یکسان قرار دادن ( به عنوان مثال در مطب دندانپزشک یا آرایشگاه)
• ایروبیک با شدت بالا
• دوچرخه سواری در مسیرهای ناهموار
• یک اختلال گوش داخلی مانند بیماری منیر
• برای مدت طولانی در بیمارستان یا در بستر استراحت در خانه باشید
• نوع خاصی از میگرن

عوارض بیماری

اگرچه BPPV ناراحت کننده است، اما به ندرت عوارضی ایجاد می کند. سرگیجه BPPV می تواند شما را بی ثبات کند، که ممکن است شما را در معرض خطر بیشتری برای زمین خوردن قرار دهد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

به طور کلی، در صورت تجربه هر گونه سرگیجه یا سرگیجه مکرر، ناگهانی، شدید یا طولانی مدت و بدون دلیل به پزشک مراجعه کنید. اگرچه غیرمعمول است که سرگیجه نشانه یک بیماری جدی باشد، اما اگر سرگیجه را همراه با هر یک از موارد زیر به مدت بیش از یک هفته تجربه کردید، فورا به پزشک یا متخصص شنوایی سنجی مراجعه کنید:

• سردرد جدید، متفاوت یا شدید
• تب
• دوبینی یا از دست دادن بینایی
• از دست دادن شنوایی
• مشکل در صحبت کردن
• ضعف پا یا بازو
• از دست دادن هوشیاری
• افتادن یا مشکل در راه رفتن
• بی حسی یا گزگز در قسمت هایی از بدن

ارزیابی توسط خود فرد

فرد ممکن است بتواند قبل از مراجعه به پزشک با چند آزمون ساده متوجه شود که کدام گوشش آسیب دیده است. در اینجا نحوه انجام این کار آمده است:

• روی قسمتی از تخت خود بنشینید به طوری که وقتی دراز می کشید سرتان از لبه تخت آویزان شود.
• سر خود را به سمت راست بچرخانید و سریع دراز بکشید.
• یک دقیقه صبر کنید. اگر احساس سرگیجه می کنید، در گوش سمت راست مشکل ایجاد شده است.
• اگر احساس سرگیجه ندارید، بنشینید، کمی صبر کنید و آزمایش را با سمت چپ خود تکرار کنید.
• اگر هنگام تکرار آزمایش احساس سرگیجه می کنید، سمت چپ شما تحت تأثیر قرار گرفته است.

تشخیص بیماری چگونه انجام می شود؟

تشخیص بیماری چگونه انجام می شود؟

پزشک ممکن است یک سری آزمایشات را برای تعیین علت سرگیجه انجام دهد. وی در طول معاینه فیزیکی، احتمالاً به دنبال موارد زیر خواهد بود:

• علائم و نشانه های سرگیجه که با حرکات چشم یا سر ایجاد می شود و سپس در کمتر از یک دقیقه کاهش می یابد.
• سرگیجه همراه با حرکات خاص چشم که زمانی رخ می دهد که به پشت دراز بکشید و سر خود را به یک طرف چرخانده و کمی روی لبه تخت معاینه قرار دهید.
• حرکات غیر ارادی چشمان شما از یک طرف به سمت دیگر
• ناتوانی در کنترل حرکات چشم

اگر پزشک نتواند علت علائم و نشانه‌های شما را پیدا کند، ممکن است آزمایش‌های تخصصی بیشتری مثل آزمایشENG یا آزمایش VNG  و یا MRI را تجویز کند.

آزمایش‌های تشخیصی

اگر برای شما جالب است که بدانید تست سرگیجه چیست بهتر است بدانید این تست ها مجموعه ای از ارزیابی ها برای تشخیص حرکات غیر طبیعی چشم هستند. در آزمایش الکترونیستاگموگرافیENG) ) از الکترود و در ویدئونیستاگموگرافی (VNG) از دوربین‌های کوچک استفاده می شود. بنابراین این تست ها می‌توانند با اندازه‌گیری حرکات غیرارادی چشم در حالی که سر شما در موقعیت‌های مختلف قرار می‌گیرد یا اندام‌های تعادلی شما با آب یا هوا تحریک می‌شوند، تعیین کند که آیا سرگیجه به دلیل بیماری گوش داخلی است یا خیر. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی یا MRI نیز از یک میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر مقطعی از سر و بدن شما استفاده می کند. پزشک می تواند از این تصاویر برای شناسایی و تشخیص طیف وسیعی از شرایط استفاده کند. ام آر آی ممکن است برای رد سایر علل احتمالی سرگیجه انجام شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر راجع به انواع تست سرگیجه روی همین کلیدواژه کلیک کنید.

اقدامات درمانی مفید

اقدامات درمانی مفید

سرگیجه موضعی حمله ای خوش خیم ممکن است طی چند هفته یا چند ماه خود به خود از بین برود. اما، برای کمک به تسکین زودتر بیماری bppv، پزشک، شنوایی شناس یا فیزیوتراپیست ممکن است شما را با یک سری حرکات تحت عنوان روش تغییر موقعیت کانال درمان کند.

روش تغییر موقعیت کانال

روش تغییر موقعیت کانال که در مطب انجام می شود، شامل چندین مانور ساده و آهسته برای سر است. هدف این است که ذرات از کانال های نیم دایره ای پر از مایع گوش داخلی به یک ناحیه باز کیسه ای کوچک (دهلیز) منتقل شود، جایی که این ذرات مشکلی ایجاد نمی کنند و راحت تر جذب می شوند. هر موقعیت حدود 30 ثانیه پس از توقف هرگونه علائم یا حرکات غیر طبیعی چشم حفظ می شود. این روش معمولاً پس از یک یا دو جلسه درمان جواب می دهد. احتمالاً پزشک به شما یاد می دهد که چگونه این روش را خودتان در صورت نیاز در خانه انجام دهید.

روش جراحی

روش جراحی

در شرایط نادری که روش جابجایی کانال موثر نیست، پزشک ممکن است یک روش جراحی را توصیه کند. در این حالت بهتر است به دنبال بهترین متخصص سرگیجه باشید. در این روش، از یک پلاگ استخوان برای مسدود کردن بخشی از گوش داخلی که باعث سرگیجه می‌شود، استفاده می‌شود. پلاگ مانع از این می شود که کانال نیم دایره ای گوش شما قادر به پاسخگویی به حرکات ذرات یا به طور کلی حرکات سر باشد. میزان موفقیت جراحی بستن کانال حدود 90 درصد است.

مراقبت های مورد نیاز

اگر سرگیجه مرتبط با بیماری bppv را تجربه می کنید، این نکات را در نظر بگیرید:

• مراقب احتمال از دست دادن تعادل خود باشید که می تواند منجر به زمین خوردن و آسیب جدی شود.
• از حرکاتی مانند نگاه کردن به بالا که علائم را ایجاد می کند خودداری کنید.
• وقتی احساس سرگیجه کردید فورا بنشینید.
• اگر شب ها از خواب بیدار می شوید از نور مناسب استفاده کنید.
• اگر در معرض خطر افتادن هستید، برای ثبات با عصا راه بروید.

درمان های خانگی

درمان های خانگی

حتی پس از درمان موفقیت آمیز، این بیماری می تواند عود کند. اما می‌توانید در خانه برنامه‌ای برای کمک به جلوگیری از حملات بعدی داشته باشید:

• از خوابیدن به سمت گوش آسیب دیده خودداری کنید.
• با دو یا چند بالش زیر سر خود بخوابید.
• صبح که از خواب بیدار می شوید، به آرامی سر خود را بالا بیاورید و قبل از اینکه بایستید، لحظه ای کنار تخت بنشینید.
• برای برداشتن وسایل از خم شدن خودداری کنید.

ممکن است پزشک تمرین هایی را به شما آموزش دهد که می توانید در خانه امتحان کنید تا کریستال های شل گوش را به مکان بهتری برگردانید.

آماده شدن برای ملاقات با پزشک

قبل از این که پزشک خود را ملاقات کنید بهتر است یک سری اطلاعات جمع آوری کنید تا برای قرار ملاقات خود آماده شوید:

• علائم خود را یادداشت کنید، از جمله اینکه چه زمانی شروع شده اند و چند بار رخ می دهند.
• به هر ضربه اخیر به سر خود توجه کنید، حتی تصادفات جزئی یا جراحات.
• فهرستی از اطلاعات کلیدی پزشکی خود، از جمله سایر شرایطی که تحت درمان هستید و نام داروها، ویتامین ها و مکمل هایی که مصرف می کنید، تهیه کنید.
• در صورت تمایل برای گرفتن مشاوره و ویزیت میتوانید با کلینیک سمعک قلهک تماس بگیرید