خارش گوش چیست؟ علت خارش داخل گوش و درمان
خارش گوش یکی از مشکلات شایع گوش است که ممکن است بهصورت خارش خفیف، خارش شدید داخل گوش، احساس قلقلک، پوستهپوسته شدن یا حتی سوزش در مجرای گوش دیده شود. خیلی از افراد با این سوال مواجه میشوند که «چرا داخل گوشم میخارد؟» یا «آیا خارش گوش نشانه عفونت است؟»
در بیشتر موارد، علت خارش گوش موضوعاتی مثل خشکی پوست، تجمع جرم گوش ، حساسیت، استفاده از گوشپاککن، اگزما، قارچ گوش یا استفاده طولانیمدت از سمعک و هندزفری است. با این حال، اگر خارش گوش همراه با درد، ترشح، کاهش شنوایی، سرگیجه یا خونریزی باشد، بهتر است توسط پزشک یا متخصص شنوایی بررسی شود.
در ادامه، شایعترین دلایل خارش گوش، روشهای درمان، کارهایی که نباید انجام دهید و زمان مناسب مراجعه به پزشک را بررسی میکنیم.
شایعترین علت های خارش گوش
خارش گوش میتواند علتهای مختلفی داشته باشد و همیشه به یک مشکل مشخص مربوط نیست. در بعضی افراد، خارش فقط بهصورت موقت و خفیف ایجاد میشود، اما گاهی میتواند نشانه التهاب، عفونت یا تحریک پوست مجرای گوش باشد. به همین دلیل، بررسی علت اصلی خارش گوش اهمیت زیادی دارد، چون روش درمان در هر علت متفاوت است.
خشکی پوست داخل گوش
خشکی پوست یکی از رایجترین علت های خارش داخل گوش است. پوست مجرای گوش بسیار نازک و حساس است و برای محافظت از خود، مقدار کمی چربی و ترشحات طبیعی تولید میکند. اگر این لایه محافظ از بین برود، پوست گوش خشک و تحریکپذیر میشود و فرد احساس خارش، سوزش یا پوستهریزی پیدا میکند.
خشکی گوش معمولا در این شرایط بیشتر دیده میشود:
- استفاده زیاد از گوشپاککن
- شستشوی بیش از حد گوش
- استفاده مکرر از قطرههای گوش
- قرار گرفتن در هوای سرد یا خشک
- افزایش سن
- استفاده طولانیمدت از سمعک یا هندزفری
در بعضی افراد، خارش ناشی از خشکی فقط گاهی ایجاد میشود، اما در برخی دیگر میتواند مداوم باشد و حتی باعث ترکخوردگی یا التهاب پوست داخل گوش شود. خاراندن گوش هم معمولا وضعیت را بدتر میکند، چون پوست حساس مجرای گوش را تحریک میکند.
تجمع جرم گوش
جرم گوش برخلاف تصور بسیاری از افراد، مادهای طبیعی و محافظتی است و به تمیز نگه داشتن مجرای گوش کمک میکند. اما اگر جرم گوش بیش از حد جمع شود یا به سمت داخل فشرده شود، میتواند باعث خارش، احساس پری، سنگینی گوش و حتی کاهش شنوایی شود.
یکی از رایجترین دلایل فشرده شدن جرم گوش، استفاده از گوشپاککن است. گوشپاککن معمولا جرم را به بخشهای عمیقتر مجرای گوش هل میدهد و علاوه بر تحریک پوست گوش، احتمال انسداد را هم بیشتر میکند.
علائم تجمع جرم گوش ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خارش داخل گوش
- احساس گرفتگی یا پری گوش
- کاهش شنوایی موقت
- وزوز گوش
- احساس وجود جسم داخل گوش
اگر خارش گوش همراه با این علائم باشد، بهتر است گوش بهصورت تخصصی بررسی و در صورت نیاز جرمگیری انجام شود.
آلرژی و حساسیت
حساسیت و تحریک پوستی از دیگر علتهای شایع خارش گوش هستند. در بعضی افراد، پوست داخل گوش نسبت به مواد خاصی حساس است و تماس با آنها میتواند باعث خارش، قرمزی یا التهاب شود.
این حساسیت ممکن است در اثر تماس با موارد زیر ایجاد شود:
- شامپو یا صابون
- اسپری و رنگ مو
- محصولات آرایشی و بهداشتی
- فلز بعضی گوشوارهها
- قالب سمعک
- سری هندزفری یا ایرپاد
گاهی هم خارش گوش همراه با آلرژی فصلی، آبریزش بینی، عطسه یا خارش گلو دیده میشود. در این شرایط، التهاب ناشی از آلرژی میتواند گوش، بینی و گلو را همزمان درگیر کند.
اگزما و پسوریازیس
بعضی بیماریهای پوستی مثل اگزما و پسوریازیس میتوانند پوست داخل یا اطراف گوش را درگیر کنند و باعث خارش مداوم، خشکی و پوستهپوسته شدن شوند. در این شرایط، پوست گوش معمولا حساستر از حالت طبیعی است و ممکن است ترک بخورد یا ملتهب شود.
در افرادی که اگزما دارند، خارش گوش معمولا دورهای است و ممکن است با تغییر فصل، استرس یا تماس با مواد حساسیتزا شدیدتر شود. پسوریازیس هم میتواند باعث ایجاد پوستههای سفید یا ضخیم داخل گوش یا اطراف آن شود.
علائمی که ممکن است در این شرایط دیده شوند عبارتاند از:
- پوستهریزی داخل گوش
- خشکی شدید پوست
- قرمزی یا التهاب
- ترکخوردگی پوست
- خارش مداوم یا شدید
اگر خارش گوش طولانیمدت باشد یا همراه با پوستهریزی شدید ایجاد شود، بهتر است احتمال بیماریهای پوستی بررسی شود.
عفونت قارچی گوش
عفونت قارچی یکی از علتهای نسبتا شایع خارش شدید گوش است و معمولا در محیط مرطوب ایجاد میشود. این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشود که زیاد شنا میکنند، گوششان مدت طولانی مرطوب میماند یا زیاد از هندزفری استفاده میکنند.
خارش ناشی از قارچ گوش معمولا شدیدتر از خارش معمولی است و ممکن است همراه با علائم زیر باشد:
- ترشح گوش
- بوی نامطبوع
- احساس پری یا گرفتگی گوش
- پوسته یا مواد سفید داخل گوش
- کاهش شنوایی موقت
در بعضی موارد، افراد به اشتباه از قطرههای مختلف یا گوشپاککن استفاده میکنند که میتواند التهاب و رشد قارچ را بیشتر کند. به همین دلیل، اگر خارش گوش شدید یا مداوم باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
عفونت باکتریایی گوش
گاهی خارش گوش میتواند از علائم اولیه التهاب یا عفونت مجرای گوش باشد. در این حالت معمولا خارش بهتدریج با درد، حساسیت، تورم یا ترشح همراه میشود.
عفونت باکتریایی گوش بیشتر در افرادی دیده میشود که:
- گوش خود را زیاد دستکاری میکنند
- از گوشپاککن استفاده میکنند
- بعد از شنا یا حمام رطوبت داخل گوش باقی میماند
اگر خارش گوش همراه با درد، ترشح زرد یا بدبو، تب یا کاهش شنوایی باشد، باید گوش معاینه شود.
استفاده از سمعک و هندزفری
استفاده طولانیمدت از سمعک، هندزفری یا ایرپاد در بعضی افراد باعث تحریک پوست مجرای گوش میشود. این مشکل معمولا به دلیل تجمع رطوبت، اصطکاک، تهویه نامناسب یا حساسیت پوستی ایجاد میشود.
در کاربران سمعک، این عوامل میتوانند خارش گوش را تشدید کنند:
- قالب نامناسب سمعک
- حساسیت به جنس قالب
- تمیز نکردن منظم سمعک
- تجمع جرم گوش
- باقی ماندن رطوبت داخل گوش
اگر خارش گوش بعد از استفاده از سمعک یا هندزفری بیشتر میشود، بهتر است وضعیت گوش، قالب سمعک و میزان رطوبت داخل گوش بررسی شود.
سرماخوردگی و آلرژی فصلی
بعضی افراد هنگام سرماخوردگی یا آلرژی فصلی دچار خارش گوش میشوند. گوش، بینی و گلو از طریق شیپور استاش به هم مرتبط هستند و التهاب یا حساسیت در بینی و گلو میتواند روی گوش هم تاثیر بگذارد.
در این شرایط، خارش گوش ممکن است همراه با علائمی مثل:
- گرفتگی بینی
- آبریزش
- خارش گلو
- احساس فشار داخل گوش
- گرفتگی یا سنگینی گوش
ایجاد شود. اگر خارش گوش بعد از بهبود سرماخوردگی ادامه پیدا کند یا شدیدتر شود، بهتر است علت آن بررسی شود.
خارش گوش و گلو به طور همزمان چه علتی می تواند داشته باشد؟
دلایل خارش گلو و گوش به طور همزمان، متفاوت از خارش گوش به صورت تنهایی است و می تواند نشانه چند بیماری مختلف از جمله آلرژی و سرماخوردگی باشد. اگرچه اغلب وجود این علائم معمولاً جای نگرانی ندارند و می توان آن ها را در خانه درمان کرد، اما برخی از علائم همراه با خارش گلو و خارش گوش ممکن است نشان دهنده یک وضعیت جدی تر باشد. تب یونجه یا رینیت آلرژیک، آلرژی به برخی مواد غذایی و یا میوه ها، آلرژی دارویی از جمله مواردی هستند که ممکن است سبب ایجاد خارش در گوش و گلو شوند. گاهی نیز این خارش نشان دهنده یک بیماری سرماخوردگی معمولی است.
چه زمانی خارش گوش خطرناک است؟
خارش گوش همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست، اما اگر همراه با بعضی علائم ایجاد شود، بهتر است گوش توسط پزشک بررسی شود. در بعضی موارد، خارش میتواند نشانه عفونت، التهاب شدید یا آسیب مجرای گوش باشد و درمان خودسرانه ممکن است وضعیت را بدتر کند.
اگر خارش گوش همراه با یکی از علائم زیر باشد، بهتر است برای بررسی بیشتر مراجعه کنید:
- درد یا حساسیت شدید گوش
- ترشح زرد، سفید یا بدبو از گوش
- کاهش شنوایی یا احساس گرفتگی مداوم
- سرگیجه یا عدم تعادل
- خونریزی از گوش
- تورم یا قرمزی شدید گوش
- ادامه پیدا کردن خارش برای چند هفته
- شدیدتر شدن خارش بعد از استفاده از قطره یا گوشپاککن
همچنین اگر خارش گوش بهصورت مکرر تکرار میشود یا با درمانهای خانگی برطرف نمیشود، بهتر است علت اصلی آن بهصورت تخصصی بررسی شود.
درمان خارش گوش
درمان خارش گوش به علت اصلی آن بستگی دارد. گاهی خارش فقط به دلیل خشکی یا تحریک خفیف پوست ایجاد میشود و با چند مراقبت ساده بهبود پیدا میکند، اما در بعضی موارد، خارش گوش میتواند نشانه عفونت، قارچ، آلرژی یا بیماریهای پوستی بوده و به درمان تخصصی نیاز داشته باشد. به همین دلیل، استفاده خودسرانه از قطرههای گوش یا دستکاری مجرای گوش همیشه انتخاب مناسبی نیست و حتی ممکن است خارش و التهاب گوش را شدیدتر کند.
درمان خانگی خارش گوش
اگر خارش گوش خفیف باشد و با علائمی مثل درد، ترشح یا کاهش شنوایی همراه نباشد، معمولا میتوان با چند مراقبت ساده علائم را کمتر کرد.
اگر خشکی پوست علت خارش گوش باشد، چند قطره روغن زیتون، روغن بچه یا روغن معدنی میتواند به نرم شدن پوست و کاهش تحریک کمک کند. البته در صورت وجود درد، ترشح یا آسیب پرده گوش، نباید بدون نظر پزشک از روغن یا قطره استفاده شود.
در بعضی افراد، تجمع جرم گوش باعث خارش، احساس پری یا کاهش شنوایی میشود. در این شرایط، قطرههای نرمکننده جرم گوش ممکن است به خارج شدن جرم کمک کنند، اما اگر جرم گوش فشرده شده باشد، تخلیه و شستشوی گوش باید توسط پزشک یا متخصص شنوایی انجام شود.
کمتر کردن استفاده طولانیمدت از هندزفری یا سمعک، پرهیز از خاراندن داخل گوش و جلوگیری از تحریک پوست مجرای گوش هم میتواند به کاهش خارش کمک کند.
درمان دارویی خارش گوش
اگر علت خارش گوش عفونت، قارچ یا بیماریهای پوستی باشد، پزشک ممکن است برای درمان خارش گوش از قطره یا داروهای موضعی استفاده کند.
برای درمان خارش گوش ناشی از عفونت قارچی، معمولا قطرههای ضدقارچ مثل کلوتریمازول تجویز میشوند. در عفونت یا التهاب باکتریایی مجرای گوش نیز ممکن است قطرههای آنتیبیوتیک مانند سیپروفلوکساسین یا افلوکساسین استفاده شوند. اگر خارش گوش به دلیل اگزما یا حساسیت پوستی ایجاد شده باشد، بعضی داروهای موضعی حاوی هیدروکورتیزون یا بتامتازون میتوانند التهاب و خارش را کاهش دهند.
گاهی خارش گوش در اثر حساسیت به شامپو، صابون، محصولات آرایشی، گوشواره یا حتی قالب سمعک ایجاد میشود. در این شرایط، حذف عامل محرک بخش مهمی از درمان خارش گوش است.
در بعضی موارد و فقط با توصیه پزشک، ممکن است برای خشک نگه داشتن مجرای گوش از محلولهای اسیدی ملایم استفاده شود. استفاده خودسرانه از این محلولها، مخصوصا در صورت آسیب پرده گوش، توصیه نمیشود.
چه کارهایی خارش گوش را بدتر میکنند؟
بعضی عادتها میتوانند خارش و التهاب گوش را شدیدتر کنند:
- استفاده مکرر از گوشپاککن
- خاراندن داخل گوش
- استفاده خودسرانه از قطرههای گوش
- مرطوب ماندن گوش بعد از حمام یا شنا
- تمیز نکردن سمعک یا هندزفری
- دستکاری مداوم جرم گوش
اگر خارش گوش بیشتر از چند هفته ادامه پیدا کند یا همراه با درد، ترشح، بوی بد گوش یا کاهش شنوایی باشد، بهتر است برای بررسی و درمان خارش گوش به پزشک مراجعه کنید.
راههای پیشگیری از خارش گوش
رعایت چند نکته ساده میتواند احتمال خارش، التهاب و تحریک مجرای گوش را کمتر کند. مهمترین راههای پیشگیری از خارش گوش شامل موارد زیر هستند:
- از فرو کردن گوشپاککن یا اجسام مختلف داخل گوش خودداری کنید.
- بعد از حمام یا شنا، گوشها را بهآرامی خشک کنید تا رطوبت داخل مجرای گوش باقی نماند.
- سمعک، هندزفری، ایرپاد و گوشوارهها را بهصورت مرتب تمیز و ضدعفونی کنید.
- اگر به فلز خاصی حساسیت دارید، از گوشوارههای ضدحساسیت استفاده کنید.
- از تماس دست آلوده با گوش خودداری کنید.
- هنگام شنا از گوشگیر مناسب استفاده کنید تا آب داخل گوش باقی نماند.
- در صورت تکرار خارش یا تحریک گوش، از مصرف خودسرانه قطرههای گوش پرهیز کنید و علت اصلی را بررسی کنید.
در افرادی که زیاد شنا میکنند یا گوششان مدت طولانی مرطوب میماند، احتمال التهاب و عفونت مجرای گوش بیشتر است. به همین دلیل، خشک نگه داشتن گوش و رعایت بهداشت وسایلی که با گوش تماس دارند اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
خارش گوش میتواند از یک خشکی ساده پوست تا عفونت و حساسیت علتهای مختلفی داشته باشد. به همین دلیل، درمان خارش گوش فقط زمانی موثر است که علت اصلی آن بهدرستی تشخیص داده شود. در خیلی از موارد، دستکاری گوش، استفاده مداوم از گوشپاککن یا باقی ماندن رطوبت داخل گوش باعث شدیدتر شدن خارش میشود.
اگر خارش گوش خفیف و موقتی باشد، معمولا با مراقبت ساده برطرف میشود؛ اما خارش مداوم، ترشح، درد، بوی بد گوش یا کاهش شنوایی میتواند نشانه التهاب یا عفونت باشد و نباید نادیده گرفته شود.
در صورتی که خارش گوش ادامهدار شده یا با علائم دیگری همراه است، بهتر است برای بررسی دقیق علت و انتخاب درمان مناسب، گوش توسط پزشک یا متخصص شنوایی معاینه شود.
آری خارش شدید گوشها علت بنا بر تشخیص متخصص گوش قارچ بود و تجویز قطره آفی کولوزن