شنوایی سنجی چیست؟ نحوه انجام، تفسیر تست و معرفی دستگاه شنوایی سنجی

شنوایی سنجی یا ادیومتری روشی برای بررسی میزان شنوایی و تشخیص اختلالات گوش است. این تست به کمک دستگاه شنوایی سنجی انجام می‌شود و می‌تواند مشکلاتی مانند کم‌شنوایی، افت شنوایی مرتبط با افزایش سن یا آسیب‌های شنوایی را مشخص کند. بسیاری از افراد زمانی به انجام تست شنوایی نیاز پیدا می‌کنند که در شنیدن صداها، درک گفتار یا تشخیص صداهای اطراف دچار مشکل شده باشند.

شنوایی سنجی معمولا فرایندی سریع و بدون درد است و اطلاعات مهمی درباره وضعیت شنوایی فرد در اختیار متخصص قرار می‌دهد. در این مقاله با نحوه انجام شنوایی سنجی، کاربرد دستگاه شنوایی سنجی، تفسیر کلی نتایج تست و زمان مناسب برای انجام سنجش شنوایی آشنا می‌شوید.

شنوایی سنجی چیست؟

شنوایی سنجی یا ادیومتری (Audiometry) یکی از روش‌های تخصصی برای سنجش میزان شنوایی و بررسی عملکرد سیستم شنوایی است. در این فرایند، توانایی گوش در شنیدن صداها با شدت‌ها و فرکانس‌های مختلف اندازه‌گیری می‌شود تا مشخص شود فرد دچار کم‌شنوایی یا اختلال شنوایی هست یا خیر.

این تست معمولا توسط شنوایی سنج یا ادیومتریست و با استفاده از دستگاه شنوایی سنجی انجام می‌شود. نتیجه بررسی نیز به صورت نموداری ثبت می‌شود که وضعیت شنوایی هر گوش را نشان می‌دهد.

شنوایی سنجی فقط برای افرادی که دچار کاهش شنوایی شدید هستند کاربرد ندارد. افرادی که با علائمی مانند دشواری در شنیدن مکالمات، وزوز گوش ، احساس گرفتگی گوش ، نیاز به بلندتر کردن صدای تلویزیون یا مشکل در تشخیص صداها مواجه هستند نیز ممکن است به سنجش شنوایی نیاز داشته باشند.

ادیومتری می‌تواند در تشخیص بسیاری از مشکلات شنوایی کمک‌کننده باشد، از جمله:

• کم‌ شنوایی انتقالی
• کم‌شنوایی حسی عصبی
• افت شنوایی ناشی از افزایش سن
• آسیب شنوایی ناشی از صداهای بلند
• برخی اختلالات گوش میانی و عصب شنوایی

امروزه تست شنوایی در مراکز شنوایی سنجی، کلینیک‌های گوش و حلق و بینی، مراکز تجویز سمعک و حتی برای غربالگری شنوایی نوزادان و کودکان نیز انجام می‌شود.

شنوایی سنجی چگونه انجام می‌شود؟

شنوایی سنجی یا سنجش شنوایی معمولا در اتاقی آرام و ایزوله از صدا انجام می‌شود تا نتیجه تست تحت تاثیر صداهای محیط قرار نگیرد. در طول این فرایند، فرد هدفون مخصوصی را روی گوش خود قرار می‌دهد و صداهایی با شدت و فرکانس‌های مختلف برای او پخش می‌شود. هر زمان که صدا شنیده شود، فرد باید با فشردن دکمه یا اعلام کردن، واکنش نشان دهد. بلندی صدا ها با واحد دسی بل اندازه گیری می شود. صدای آهسته پچ پچ مانند حدود 20 دسی بل و صدای بلند بین80 تا 120 دسی بل خواهد بود.

دستگاه شنوایی سنجی پاسخ‌های فرد را ثبت می‌کند و بر اساس آن میزان شنوایی هر گوش اندازه‌گیری می‌شود. نتیجه تست نیز به صورت نموداری به نام ادیوگرام نمایش داده خواهد شد.

مراحل انجام تست شنوایی معمولا شامل موارد زیر است:

1. بررسی اولیه گوش توسط متخصص
   برای اطمینان از نبود عواملی مانند جرم گوش یا التهاب، وضعیت مجرای گوش بررسی می‌شود.
2. قرار دادن هدفون یا تجهیزات تست
   بسته به نوع سنجش شنوایی، ممکن است از هدفون، گوشی داخل گوش یا ویبراتور استخوانی استفاده شود.
3. پخش صداها با شدت و فرکانس مختلف
   در طول تست، صداهایی متفاوت برای هر گوش پخش می‌شود تا آستانه شنوایی مشخص شود.
4. ثبت پاسخ‌ها توسط دستگاه شنوایی سنجی
   پاسخ‌های فرد توسط دستگاه ثبت و تحلیل می‌شود.
5. بررسی و تفسیر نتیجه تست
   در پایان، متخصص شنوایی سنجی نتیجه را بررسی می‌کند و در صورت نیاز درباره ادامه درمان یا انجام تست‌های تکمیلی توضیح می‌دهد.

مدت زمان تست شنوایی معمولا کوتاه است و در بیشتر افراد بین 20 تا 40 دقیقه طول می‌کشد. همچنین شنوایی سنجی یک روش بدون درد و غیرتهاجمی محسوب می‌شود.

دستگاه شنوایی سنجی چیست؟

دستگاه شنوایی سنجی یا دستگاه ادیومتری، وسیله‌ای تخصصی برای اندازه‌گیری میزان شنوایی و بررسی عملکرد گوش است. این دستگاه با تولید صداهایی در شدت‌ها و فرکانس‌های مختلف، به متخصص کمک می‌کند میزان شنوایی هر گوش و نوع اختلال شنوایی را ارزیابی کند.

دستگاه شنوایی سنج معمولا از بخش‌هایی مانند تولیدکننده صدا، هدفون، ویبراتور استخوانی و سیستم ثبت پاسخ تشکیل شده است. متخصص شنوایی سنجی با استفاده از این تجهیزات می‌تواند وضعیت شنوایی هر گوش را به صورت جداگانه ارزیابی کند.

انواع دستگاه های شنوایی سنجی

دستگاه‌های شنوایی سنجی بسته به نوع کاربرد، مدل‌های مختلفی دارند. برخی از آن‌ها برای غربالگری اولیه استفاده می‌شوند و برخی دیگر قابلیت انجام تست‌های تخصصی‌تر را دارند. رایج‌ترین انواع دستگاه شنوایی سنجی عبارت‌اند از:

• دستگاه شنوایی سنجی غربالگری
• دستگاه ادیومتری تشخیصی
• دستگاه شنوایی سنجی کامپیوتری
• دستگاه‌های قابل حمل سنجش شنوایی

هر یک از این دستگاه‌ها ممکن است امکانات متفاوتی داشته باشند و در مراکز شنوایی سنجی، بیمارستان‌ها یا کلینیک‌های تخصصی مورد استفاده قرار گیرند.

شنوایی سنج یا ادیومتریست کیست؟

شنوایی سنج یا ادیومتریست، متخصصی است که در زمینه بررسی، ارزیابی و سنجش شنوایی فعالیت می‌کند. این فرد با استفاده از دستگاه شنوایی سنجی و تست‌های تخصصی، وضعیت شنوایی هر فرد را بررسی کرده و به تشخیص مشکلات شنوایی کمک می‌کند.

ادیومتریست می‌تواند میزان کم‌شنوایی، نوع اختلال شنوایی و تفاوت شنوایی بین دو گوش را ارزیابی کند. همچنین در بسیاری از موارد، نتیجه شنوایی سنجی توسط شنوایی سنج تفسیر می‌شود و در صورت نیاز، فرد برای انجام بررسی‌های بیشتر یا درمان به پزشک ارجاع داده خواهد شد.

شنوایی سنج‌ها علاوه بر انجام تست شنوایی، در زمینه‌هایی مانند غربالگری شنوایی نوزادان، ارزیابی شنوایی کودکان، تنظیم سمعک و پیگیری وضعیت شنوایی بیماران نیز فعالیت دارند.

نتیجه شنوایی سنجی چگونه تفسیر می‌شود؟

نتیجه شنوایی سنجی معمولا به صورت نموداری به نام ادیوگرام نمایش داده می‌شود. در این نمودار، میزان شنوایی هر گوش در فرکانس‌ها و شدت‌های مختلف ثبت می‌شود تا متخصص بتواند وضعیت شنوایی فرد را بررسی کند.

تست شنوایی می‌تواند مشخص کند که شنوایی فرد طبیعی است یا درجاتی از کم‌شنوایی وجود دارد. همچنین شدت اختلال شنوایی در هر گوش بر اساس کمترین صدایی که فرد قادر به شنیدن آن است اندازه‌گیری می‌شود.

نتایج سنجش شنوایی معمولا در این دسته‌ها قرار می‌گیرند:

• شنوایی طبیعی: کمتر از 25 دسی‌بل
• کم‌شنوایی خفیف: بین 25 تا 40 دسی‌بل
• کم‌شنوایی متوسط: بین 41 تا 65 دسی‌بل
• کم‌شنوایی شدید: بین 66 تا 90 دسی‌بل
• کم‌شنوایی عمیق: بیشتر از 90 دسی‌بل

تفسیر نتیجه تست شنوایی می‌تواند اطلاعات مهمی درباره شدت کم‌شنوایی، تفاوت شنوایی بین دو گوش و نوع اختلال شنوایی ارائه دهد. با این حال، بررسی دقیق ادیوگرام باید توسط متخصص شنوایی سنجی یا پزشک انجام شود تا بر اساس شرایط هر فرد، نتیجه به درستی ارزیابی شود.

چه زمانی به سنجش شنوایی نیاز داریم؟

شنوایی سنجی فقط برای افرادی که دچار کم‌شنوایی شدید هستند انجام نمی‌شود. بسیاری از مشکلات شنوایی ممکن است به تدریج ایجاد شوند و فرد تا مدت‌ها متوجه کاهش شنوایی خود نشود. به همین دلیل، انجام سنجش شنوایی در صورت مشاهده برخی علائم می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات گوش کمک کند.

در شرایط زیر بهتر است تست شنوایی انجام شود:

• دشواری در شنیدن مکالمات
• نیاز به بلندتر کردن صدای تلویزیون یا تلفن
• شنیدن صداها به صورت مبهم
• وزوز یا زنگ زدن گوش
• احساس گرفتگی گوش
• مشکل در تشخیص صدا در محیط‌های شلوغ
• سرگیجه یا برخی اختلالات تعادل
• قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند
• کاهش شنوایی مرتبط با افزایش سن

سنجش شنوایی در کودکان نیز اهمیت زیادی دارد. تاخیر در صحبت کردن، بی‌توجهی به صداها یا واکنش ندادن به نام خود می‌تواند از نشانه‌های مشکلات شنوایی در کودکان باشد و نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.

همچنین افرادی که سابقه خانوادگی کم‌شنوایی دارند یا از سمعک استفاده می‌کنند، بهتر است به صورت دوره‌ای وضعیت شنوایی خود را بررسی کنند.

انواع تست شنوایی سنجی

برای بررسی دقیق وضعیت شنوایی، از انواع مختلف تست شنوایی و روش‌های سنجش شنوایی استفاده می‌شود. هر یک از این آزمایش‌ها بخش خاصی از سیستم شنوایی را ارزیابی می‌کنند و ممکن است برای بررسی گوش میانی، گوش داخلی، عصب شنوایی یا توانایی درک گفتار به کار روند. انتخاب نوع ارزیابی به سن فرد، علائم، شدت کم‌شنوایی و نظر شنوایی سنج بستگی دارد.

شنوایی سنجی با صدای خالص

شنوایی سنجی با صدای خالص یکی از رایج‌ترین روش‌های ادیومتری و متداول‌ترین روش برای بررسی آستانه شنوایی هر گوش است. در این روش، صداهایی با فرکانس‌ها و شدت‌های مختلف از طریق هدفون برای فرد پخش می‌شود تا مشخص شود کمترین صدایی که فرد قادر به شنیدن آن است چقدر است. نتیجه این ارزیابی به صورت نموداری به نام ادیوگرام ثبت می‌شود و به شنوایی سنج کمک می‌کند شدت و نوع کم‌شنوایی را ارزیابی کند.

تمپانومتری (Tympanometry)

تمپانومتری یکی از روش‌های سنجش شنوایی گوش است که برای بررسی عملکرد گوش میانی و وضعیت پرده گوش انجام می‌شود. این روش می‌تواند مشکلاتی مانند وجود مایع پشت پرده گوش، اختلال عملکرد شیپور استاش یا سوراخ بودن پرده گوش را مشخص کند. در این آزمایش، تغییرات فشار هوا در مجرای گوش بررسی می‌شود تا میزان حرکت طبیعی پرده گوش ارزیابی شود.

تست گفتار (Speech Test)

تست گفتار برای بررسی توانایی فرد در شنیدن و درک کلمات انجام می‌شود. در این آزمایش، کلمات یا جملاتی برای فرد پخش می‌شود و از او خواسته می‌شود آن‌ها را تکرار کند. این ارزیابی مشخص می‌کند فرد تا چه اندازه می‌تواند گفتار را به درستی تشخیص دهد، به ویژه در محیط‌های شلوغ یا دارای صدای پس‌زمینه.

تست ABR

تست ABR یا پاسخ شنوایی ساقه مغز، یکی از روش‌های تخصصی ادیومتری است که برای بررسی عملکرد عصب شنوایی و مسیر انتقال صدا به مغز استفاده می‌شود. در این روش، پاسخ‌های عصبی به صداها توسط الکترودهایی که روی سر قرار می‌گیرند ثبت می‌شود. این ارزیابی بیشتر در نوزادان، کودکان یا افرادی که امکان انجام شنوایی سنجی معمول را ندارند کاربرد دارد.

تست هدایت استخوان

تست هدایت استخوان یکی دیگر تست های شنوایی سنجی است که در آن صدا از طریق استخوان‌های جمجمه به گوش داخلی منتقل می‌شود. این روش به شنوایی سنج کمک می‌کند مشخص کند مشکل شنوایی مربوط به گوش خارجی و میانی است یا گوش داخلی و عصب شنوایی. این ارزیابی معمولا همراه با سایر روش‌های شنوایی سنجی انجام می‌شود.

غربالگری شنوایی

غربالگری شنوایی نوعی ارزیابی اولیه برای شناسایی سریع مشکلات احتمالی شنوایی است. این روش معمولا برای نوزادان، کودکان یا بررسی اولیه وضعیت شنوایی کاربرد دارد تا در صورت وجود احتمال کم‌شنوایی، بررسی‌های تخصصی‌تر انجام شود. تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی نقش مهمی در رشد گفتار و یادگیری کودکان دارد.

شنوایی سنجی کودکان چگونه انجام می‌شود؟

شنوایی سنجی کودکان با توجه به سن، میزان همکاری و شرایط کودک انجام می‌شود و ممکن است با روش‌های متفاوتی نسبت به بزرگسالان همراه باشد. تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی در کودکان اهمیت زیادی دارد، زیرا کم‌شنوایی می‌تواند بر رشد گفتار، یادگیری و مهارت‌های ارتباطی کودک تاثیر بگذارد.

در نوزادان و کودکان کم‌سن، معمولا از روش‌های غربالگری شنوایی یا تست‌های تخصصی مانند ABR و OAE استفاده می‌شود. این ارزیابی‌ها می‌توانند بدون نیاز به پاسخ دادن کودک، وضعیت شنوایی و عملکرد عصب شنوایی را بررسی کنند. در کودکان بزرگ‌تر نیز بسته به سن و میزان همکاری، ممکن است از روش‌های معمول شنوایی سنجی استفاده شود.

برخی نشانه‌ها می‌توانند احتمال وجود مشکلات شنوایی در کودکان را مطرح کنند، از جمله:

• واکنش ندادن به صداها
• تاخیر در صحبت کردن
• بلند کردن بیش از حد صدای تلویزیون
• مشکل در یادگیری یا تمرکز
• پاسخ ندادن به نام خود
• درخواست مکرر برای تکرار صحبت‌ها

در صورت مشاهده این علائم، بهتر است وضعیت شنوایی کودک توسط شنوایی سنج بررسی شود تا در صورت وجود اختلال شنوایی، اقدامات لازم در زمان مناسب انجام شود.

اقدامات قبل از شنوایی سنجی

شنوایی سنجی معمولا نیاز به آمادگی پیچیده‌ای ندارد، اما رعایت چند نکته ساده می‌تواند به دقیق‌تر شدن نتیجه سنجش شنوایی کمک کند. بهتر است قبل از انجام تست، در صورت وجود علائمی مانند درد گوش، عفونت، سرماخوردگی شدید یا احساس گرفتگی گوش، موضوع را با شنوایی سنج یا پزشک مطرح کنید.

همچنین توصیه می‌شود پیش از مراجعه:

• از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای بلند خودداری کنید
• در صورت استفاده از سمعک، درباره زمان خارج کردن آن با متخصص هماهنگ کنید
• سابقه بیماری‌های گوش یا جراحی‌های قبلی را اطلاع دهید
• نتایج شنوایی سنجی‌های قبلی را همراه داشته باشید
• در صورت وجود جرم گوش، برای بررسی و پاکسازی آن اقدام کنید

در کودکان نیز بهتر است زمان انجام شنوایی سنجی زمانی انتخاب شود که کودک آرام‌تر و همکاری او بیشتر باشد. رعایت این نکات می‌تواند به انجام دقیق‌تر ارزیابی شنوایی کمک کند.

هزینه شنوایی سنجی چقدر است؟

هزینه شنوایی سنجی به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است با توجه به نوع ارزیابی، تجهیزات مورد استفاده و مرکز شنوایی سنجی متفاوت باشد. برای مثال، هزینه سنجش شنوایی ساده معمولا کمتر از تست‌های تخصصی مانند ABR یا ارزیابی‌های کامل شنوایی است.

عواملی که می‌توانند بر هزینه شنوایی سنجی تاثیر بگذارند عبارت‌اند از:

• نوع تست و میزان تخصصی بودن آن
• سن فرد و شرایط انجام ارزیابی
• استفاده از تجهیزات پیشرفته شنوایی سنجی
• انجام تست‌های تکمیلی
• مرکز درمانی یا کلینیک شنوایی سنجی

در برخی موارد، شنوایی سنجی به عنوان بخشی از فرایند تجویز و تنظیم سمعک انجام می‌شود و ممکن است شرایط هزینه آن متفاوت باشد. همچنین بعضی مراکز برای کودکان، سالمندان یا غربالگری شنوایی تعرفه جداگانه‌ای در نظر می‌گیرند.

برای اطلاع دقیق از هزینه شنوایی سنجی و انتخاب مناسب‌ترین روش ارزیابی، بهتر است قبل از مراجعه با کلینیک شنوایی قلهک تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره شنوایی سنجی

آیا شنوایی سنجی درد دارد؟

خیر، شنوایی سنجی یک روش غیرتهاجمی و بدون درد است. در بیشتر روش‌های سنجش شنوایی، فقط صداهایی با شدت و فرکانس‌های مختلف برای فرد پخش می‌شود و نیازی به اقدام درمانی یا جراحی وجود ندارد.

شنوایی سنجی چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان شنوایی سنجی به نوع ارزیابی و شرایط فرد بستگی دارد، اما معمولا بین 20 تا 40 دقیقه زمان می‌برد. برخی تست‌های تخصصی ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

آیا سرماخوردگی روی نتیجه شنوایی سنجی تاثیر دارد؟

بله، در بعضی موارد سرماخوردگی، گرفتگی بینی یا عفونت گوش می‌تواند روی نتیجه سنجش شنوایی تاثیر بگذارد، به ویژه اگر باعث اختلال در عملکرد گوش میانی شود. به همین دلیل بهتر است علائم خود را قبل از انجام تست به متخصص اطلاع دهید.

هر چند وقت یکبار باید شنوایی سنجی انجام شود؟

افرادی که دچار کم‌شنوایی، وزوز گوش یا مشکلات شنوایی هستند بهتر است به صورت دوره‌ای وضعیت شنوایی خود را بررسی کنند. همچنین سالمندان، افرادی که در معرض صداهای بلند قرار دارند و کاربران سمعک ممکن است به ارزیابی منظم‌تری نیاز داشته باشند.

آیا شنوایی سنجی در کودکان با بزرگسالان تفاوت دارد؟

بله، روش شنوایی سنجی کودکان با توجه به سن و میزان همکاری کودک انتخاب می‌شود. در نوزادان و کودکان کم‌سن معمولا از روش‌های غربالگری یا تست‌های تخصصی مانند ABR و OAE استفاده می‌شود.

آیا نتیجه شنوایی سنجی کاملا دقیق است؟

دقت نتیجه شنوایی سنجی به عواملی مانند همکاری فرد، شرایط انجام تست و نوع ارزیابی بستگی دارد. به همین دلیل تفسیر نتیجه باید توسط شنوایی سنج یا پزشک انجام شود تا وضعیت شنوایی به درستی بررسی شود.

جمع‌بندی

شنوایی سنجی یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی وضعیت شنوایی و تشخیص اختلالات گوش است. سنجش شنوایی می‌تواند به شناسایی زودهنگام کم‌شنوایی، مشکلات گوش میانی و اختلالات عصب شنوایی کمک کند و نقش مهمی در انتخاب روش درمان یا استفاده از سمعک داشته باشد.

امروزه با استفاده از دستگاه‌ های شنوایی سنجی و روش‌های مختلف ادیومتری، امکان بررسی دقیق وضعیت شنوایی در کودکان و بزرگسالان فراهم شده است. اگر با علائمی مانند کاهش شنوایی، وزوز گوش، دشواری در شنیدن مکالمات یا مشکلات درک گفتار مواجه هستید، بهتر است وضعیت شنوایی خود را توسط شنوایی سنج بررسی کنید.

برای دریافت مشاوره، انجام شنوایی سنجی و بررسی دقیق وضعیت شنوایی، می‌توانید با کلینیک شنوایی و سمعک قلهک تماس بگیرید.