تست ABR 

مشکلات شنوایی می ‌توانند تأثیر عمیقی بر زندگی افراد، به‌ ویژه کودکان و نوزادان، بگذارند. تشخیص زودهنگام و دقیق این مشکلات، نقشی حیاتی در پیشگیری از تأخیر در رشد گفتاری و زبانی، بهبود عملکرد تحصیلی و اجتماعی و افزایش کیفیت کلی زندگی ایفا می‌کند. یکی از ابزارهای قدرتمند و غیرتهاجمی برای ارزیابی عملکرد مسیر شنوایی، تست پاسخ الکتریکی گوش میانی (ABR) یا Auditory Brainstem Response است.

تست ABR یک روش تشخیصی است که با اندازه‌ گیری فعالیت الکتریکی مغز در پاسخ به محرک‌ های صوتی، اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت شنوایی ارائه می ‌دهد. این تست به ویژه در مواردی که روش‌ های شنوایی استاندارد (مانند تمپومتریا و تست‌ های شنوایی تعاملی) امکان‌ پذیر نیستند، کاربرد فراوانی دارد. به عنوان مثال، تست ABR می‌ تواند در نوزادان، کودکان خردسال، و بیمارانی که قادر به همکاری در تست‌ های شنوایی سنتی نیستند، به کار رود.

این مقاله به بررسی جامع تست ABR، نحوه عملکرد آن، کاربردهای کلیدی، مزایا و موارد مهمی که باید در نظر گرفته شوند می ‌پردازد. هدف ما ارائه یک راهنمای کاربردی و قابل فهم برای درک این تست و اهمیت آن در ارزیابی و مدیریت مشکلات شنوایی است.

مزایای تست ABR

• غیرتهاجمی و ایمن: تست بدون استفاده از دارو یا تحریکات فیزیکی انجام می‌شود و برای تمام سنین، از جمله نوزادان، مناسب است.
• قابل اعتماد و دقیق: امکان ارزیابی دقیق عملکرد مسیر شنوایی از گوش تا مغز را فراهم می‌کند.
• قابلیت استفاده در بیماران بیهوش یا ناتوان: برای افرادی که نمی‌توانند به تست‌های شنیداری سنتی پاسخ دهند، ابزاری ارزشمند است.
• تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی: در نوزادان و کودکان، امکان تشخیص کم‌شنوایی در مراحل اولیه را فراهم می‌کند.
• ارزیابی تومورهای عصبی: کمک می‌کند تا تومورهای عصب شنوایی (مثل آکوستیک نوروما) تشخیص داده شوند.
• ارزیابی کاشت حلزون: در بیماران دارای کاشت حلزون، عملکرد آن را ارزیابی می‌کند.
• کمک به تجویز سمعک: اطلاعات دقیقی درباره آستانه شنوایی ارائه می‌دهد تا سمعک به درستی تنظیم شود.
• نیاز به همکاری بیمار ندارد: برخلاف تست‌های شنیداری سنتی، نیازی به پاسخ‌دهی فعال بیمار نیست.
• پایدار و قابل تکرار: می‌تواند در طول زمان انجام شود تا پیشرفت یا تغییرات در شنوایی را نظارت کند.
• کمک به درمان و مداخله زودهنگام: امکان انجام مداخلات درمانی در مراحل اولیه را فراهم می‌کند.

کاربرد آزمون ABR

این آزمون یک ابزار غربالگری مناسب در ارزیابی آسیب شناسی شنوایی است. اطلاعاتی که از این آزمون به دست می آیند اگر نشان دهنده ی مشکلاتی باشد در ادامه نیاز به انجام MRI از زاویه cerebellopontine را الزامی می کند.

علائم بالینی این مشکل شامل موارد زیر می شود:

افت شنوایی عصب حسی

افت شنوایی نا متقارن فرکانس بالا

وزوز گوش

کاربرد های دیگر

مطالعات نشان می دهند که موج ABR در بیماران مبتلا به افسردگی دو قطبی نوع 1 و بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی متفاوت است. یعنی این آزمون علاوه بر شنوایی سنجی و تست تعادل می تواند در تشخیص این دو بیماری کمک کننده باشد. آزمایش های بالینی انجام شده، نشان داده اند که موج III و موج VII در بیماران اسکیزوفرنی و افسردگی دو قطبی بسیار بالاتر از  افراد عادی است.

بنا بر گفته محققان بیماری افسردگی دو قطبی می تواند به ناهنجاری در تالاموس مرتبط باشد.

غربالگری شنوایی نوزادان

از فناوری آزمون ABR برای غربالگری شنوایی نوزادان استفاده می شود. تقریباً از هر 100 کودک، 1 نفر ناشنوا متولد می شود و تعداد دیگری مبتلا به کم شنوایی هستند و بعضی از آن ها در دوران کودکی شنوایی خود را از دست می دهند. تجهیزات ABR باعث شده است که غربالگری شنوایی نوزادان بی دردسر و راحت انجام شود.

نوزادان پر خطری که دچار بیماری های عفونی شده باشند، سرماخوردگی شدید گرفته باشند، داروی آمینوگلیکوزید مصرف کرده باشند، دچار سندروم های مرتبط با کم شنوایی شده باشند و … حتما با این آزمون مورد بررسی قرار می گیرند.

ABR در جراحی

این آزمون اغلب طی عمل جراحی گوش مورد استفاده قرار می گیرد و می تواند تغییرات وضعیت نوروفیزیولوژیک سیستم های عصبی محیطی و مرکزی را به سرعت مشخص کند. این اطلاعات در پیشگیری از اختلالات نورولوژیک و ممانعت از کم شنوایی پس از عمل مفید است. برخی از بیماران مبتلا به تومور ممکن است پس از عمل شنوایی خود را از دست بدهند یا دچار کاهش شنوایی شوند، حتی اگر عصی کاملاً حفظ شود.

انواع تست ABR: آشنایی با روش‌های ارزیابی

تست پاسخ الکتریکی مغز ساقه شنوایی (ABR) یک روش غیرتهاجمی است که در شرایط و با پروتکل‌های مختلفی برای دستیابی به اطلاعات دقیق‌تر از سیستم شنوایی فرد به کار می ‌رود. این تست ‌ها معمولاً بر اساس نوع تحریک صوتی و هدف تشخیصی دسته ‌بندی می ‌شوند.

۱. ABR تشخیصی (Diagnostic ABR)

تست پاسخ الکتریکی مغز ساقه شنوایی (ABR) تشخیصی، یکی از ارزشمندترین ابزارهای تشخیصی در شنوایی‌شناسی است که به دستیاران پزشکی امکان می‌دهد تا عملکرد کلی مسیر شنوایی از گوش تا ساقه مغز را ارزیابی کنند. این تست بر اساس ثبت پاسخ‌های الکتریکی مغز به تحریکات صوتی (معمولاً کلیک‌ها) انجام می‌شود. این پاسخ‌ ها توسط الکترودهای کوچکی که روی سر بیمار قرار می‌گیرند، ثبت می‌شوند و در نموداری به نام نمودار ABR نمایش داده می‌شوند.

فرآیند انجام این تست شامل چند مرحله است: ابتدا بیمار در یک اتاق عایق صدا قرار می‌گیرد. سپس با استفاده از دستگاه ABR، صداهای کلیکی (با شدت و فرکانس مشخص) به گوش بیمار ارسال می‌شوند. الکترودها پاسخ‌های الکتریکی مغز را ثبت می‌کنند. این پاسخ‌ ها شامل چند قله (Peak) هستند که با اعداد R1 تا R5 نشان داده می‌شوند. زمان وقوع این قله‌ها و شدت آن‌ها به ترتیب نشان‌دهنده عملکرد مختلف بخش‌های مسیر شنوایی است.

ABR تشخیصی معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

غربالگری نوزادان: برای تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی در نوزادان، به ویژه در مواردی که نیاز به تشخیص زودهنگام دارند.

تشخیص کم‌شنوایی: برای شناسایی علت و شدت کم‌شنوایی در افراد در هر سنی.

ارزیابی تومورهای عصبی: مانند تومورهای عصب شنوایی (Vestibulocochlear tumor) که می‌توانند بر مسیر شنوایی تأثیر بگذارند.

ارزیابی آسیب‌های مغزی: در مواردی که آسیب مغزی ممکن است بر شنوایی تأثیر بگذارد.

این تست در بیمارانی که نمی‌توانند به طور قابل اعتماد به تست‌های شنوایی شنیداری (مثل تست شنوایی سنتی) پاسخ دهند (مثلاً نوزادان، بیماران بیهوش یا افراد مبتلا به اختلالات شناختی) بسیار مفید است. تفسیر نمودار ABR تشخیصی نیازمند تخصص و تجربه است، زیرا متخصصان باید بتوانند الگوهای پاسخ را با دقت تشخیص دهند و علت احتمالی اختلال را شناسایی کنند.

۲. ABR کمی‌سازی (Threshold ABR)

تست پاسخ الکتریکی مغز ساقه شنوایی (ABR) کمی‌سازی، یک روش دقیق برای تعیین آستانه شنوایی است. آستانه شنوایی، کمترین سطح صدایی است که فرد قادر به شنیدن آن است. در این تست، به جای استفاده از کلیک‌ها (مانند ABR تشخیصی)، از تن‌های خالص (Tone Burst) در فرکانس‌های مختلف استفاده می‌شود. این تن‌ها به صورت موج‌های سینوسی کوتاه و با فرکانس‌های متفاوت (مثلاً 500، 1000، 2000، 4000 هرتز) ارسال می‌شوند.

فرآیند انجام ABR کمی‌سازی به شرح زیر است:

1. ارسال تن خالص: تن ‌های خالص با شدت‌های مختلف به گوش بیمار ارسال می ‌شوند.

2. ثبت پاسخ‌های الکتریکی: پاسخ‌های الکتریکی مغز به هر شدت صدا ثبت می‌شوند.

3. تعیین آستانه: شدت صدایی که باعث ایجاد اولین پاسخ الکتریکی در مغز می‌شود، به عنوان آستانه شنوایی آن فرکانس در نظر گرفته می‌شود.

4. تکرار برای فرکانس‌های مختلف: این فرآیند برای چندین فرکانس مختلف تکرار می‌شود تا یک پروفایل آستانه شنوایی به دست آید.

ABR  کمی‌سازی معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

تشخیص دقیق افت شنوایی زمانی که نیاز به تعیین دقیق میزان افت شنوایی وجود دارد.

تجویز سمعک: برای تنظیم دقیق سمعک و اطمینان از اینکه سمعک به درستی برای شنوایی فرد تنظیم شده است.

ارزیابی کم‌شنوایی‌های ناشی از آسیب‌های صوتی: برای تعیین میزان آسیب شنوایی ناشی از قرار گرفتن در معرض صداهای بلند.

مطالعات تحقیقاتی: برای بررسی مکانیسم‌های شنوایی و بهبود روش‌های درمانی.

این تست معمولاً طولانی‌تر از تست ABR تشخیصی است، زیرا نیاز به اندازه‌ گیری پاسخ‌های الکتریکی در فرکانس‌های مختلف دارد. با این حال، اطلاعات به دست آمده از این تست بسیار دقیق‌تر است و می‌تواند به پزشکان در تشخیص و درمان مشکلات شنوایی کمک کند. این تست به ویژه در مواردی که نیاز به تحلیل دقیق شنوایی در فرکانس‌های مختلف وجود دارد، بسیار مفید است.

۳. ABR با نرخ بالا (High-Rate ABR)

تست پاسخ الکتریکی مغز ساقه شنوایی (ABR) با نرخ بالا، نوعی از تست ABR است که برای ارزیابی عملکرد مسیر شنوایی در سرعت‌های پردازش بالا طراحی شده است. این تست در حالتی انجام می‌شود که تحریکات صوتی (کلیک یا تن خالص) با فرکانس بسیار بالا (مثلاً بیش از 1000 کلیک در ثانیه) ارسال می‌شوند. این سرعت بالا، امکان بررسی پاسخ‌های الکتریکی مغز در شرایط نزدیک به شرایط طبیعی شنیداری را فراهم می‌کند.

فرآیند انجام ABR با نرخ بالا به شرح زیر است:

1. ارسال تحریکات با نرخ بالا: تحریکات صوتی با فرکانس بسیار بالا به گوش بیمار ارسال می‌شوند.
2. ثبت پاسخ‌های الکتریکی: پاسخ‌های الکتریکی مغز به این تحریکات سریع ثبت می‌شوند.
3. تحلیل نمودار: نمودار ABR با نرخ بالا تحلیل می‌شود تا بتوان عملکرد مسیر شنوایی در شرایط پردازش سریع را ارزیابی کرد.

ABR با نرخ بالا معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

بررسی اثربخشی کاشت حلزون: برای ارزیابی عملکرد کاشت حلزون در پاسخ به صداهای با سرعت بالا.

ارزیابی اختلالات شنوایی: در مواردی که اختلالات شنوایی ممکن است در پردازش سریع صداها تأثیر بگذارند.

تحقیقات: برای بررسی مکانیسم‌های شنوایی و بهبود روش‌های درمانی.

این تست معمولاً در بیمارانی که دارای کاشت حلزون هستند یا در مواردی که نیاز به ارزیابی دقیق عملکرد شنوایی در شرایط پردازش سریع وجود دارد، انجام می‌شود. این تست بسیار دقیق است و می‌تواند به پزشکان در تشخیص و درمان مشکلات شنوایی کمک کند.

۴. ABR معمولی (Conventional ABR)

تست پاسخ الکتریکی مغز ساقه شنوایی (ABR) معمولی، نوعی از تست ABR است که در شرایط معمول انجام می‌شود. این تست در حالتی انجام می‌شود که تحریکات صوتی (کلیک یا تن خالص) با فرکانس متوسط (مثلاً 100 کلیک در ثانیه) ارسال می‌شوند. این فرکانس متوسط، امکان بررسی پاسخ‌های الکتریکی مغز در شرایط نزدیک به شرایط طبیعی شنیداری را فراهم می‌کند.

فرآیند انجام ABR معمولی به شرح زیر است:

1. ارسال تحریکات با فرکانس متوسط: تحریکات صوتی با فرکانس متوسط به گوش بیمار ارسال می‌شوند.
2. ثبت پاسخ‌های الکتریکی: پاسخ‌های الکتریکی مغز به این تحریکات ثبت می‌شوند.
3. تحلیل نمودار: نمودار ABR معمولی تحلیل می‌شود تا بتوان عملکرد مسیر شنوایی را ارزیابی کرد.

ABR معمولی معمولاً برای موارد زیر استفاده می‌شود:

غربالگری نوزادان: برای تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی در نوزادان.

تشخیص کم‌ شنوایی: برای شناسایی علت کم‌ شنوایی در افراد در هر سنی.

ارزیابی تومورهای عصبی: برای بررسی تأثیر تومورهای عصبی بر مسیر شنوایی.

ارزیابی آسیب‌های مغزی: در مواردی که آسیب مغزی ممکن است بر شنوایی تأثیر بگذارد.

این تست معمولاً در بیمارانی که دارای مشکلات شنوایی هستند یا در مواردی که نیاز به ارزیابی عملکرد شنوایی در شرایط معمول وجود دارد، انجام می‌شود. این تست بسیار دقیق است و می‌تواند به پزشکان در تشخیص و درمان مشکلات شنوایی کمک کند.

نکته: در واقع، ABR معمولی و ABR تشخیصی اغلب به هم مرتبط هستند و گاهی اوقات به جای هم استفاده می‌شوند. اما ABR معمولی معمولاً به معنای تستی است که در شرایط معمول انجام می‌شود و ABR تشخیصی به معنای تستی است که برای تشخیص دقیق مشکلات شنوایی استفاده می‌شود.

تست ABR در کلینیک قلهک

تست ABR یک ابزار پیشرفته، دقیق و غیرتهاجمی در ارزیابی عملکرد مسیر شنوایی از گوش تا مغز است که در موارد مختلفی از جمله تشخیص کم‌شنوایی در نوزادان، ارزیابی تومورهای عصبی، کاشت حلزون و تجویز سمعک کاربرد گسترده‌ای دارد.

این تست به دلیل عدم نیاز به همکاری بیمار، ایمنی بالا و قابلیت استفاده در بیماران بیهوش یا ناتوان، به یکی از ابزارهای اصلی شنوایی‌شناسی تبدیل شده است. با وجود چندین نوع ABR (تشخیصی، کمی‌سازی، با نرخ بالا و معمولی)، امکان ارزیابی دقیق و متناسب با شرایط بیمار فراهم شده و این امکان را فراهم می‌کند تا درمان‌ها با دقت بیشتری انجام شوند. در نهایت، ABR نه تنها به تشخیص زودهنگام اختلالات شنوایی کمک می‌کند، بلکه در مراحل درمانی و پیگیری نیز نقش حیاتی ایفا می‌کند.  این تست در مرکز سمعک قلهک انجام می شود.