اتواسکلروزیس چیست؟ علت، علائم و روش های درمان
شنوایی، یکی از مهمترین حواس انسان است و اختلال در آن میتواند بر کیفیت زندگی، ارتباطات اجتماعی و حتی سلامت روان فرد تأثیر بگذارد. یکی از علل نسبتاً شایع و تدریجی کاهش شنوایی در بزرگسالان، اتواسکلروزیس (Otosclerosis)است؛ بیماری ای که در آن استخوان های گوش میانی دچار تغییرات غیرطبیعی میشوند. در این مقاله از کلینیک سمعک قلهک بهطور کامل بررسی میکنیم که اتواسکلروزیس چیست، چه علائمی دارد و چگونه میتوان آن را تشخیص و درمان کرد.
اتواسکلروزیس چیست؟
اتواسکلروزیس نوعی اختلال استخوانی در گوش میانی است که در آن، بافت استخوانی اطراف استخوانچه رکابی (stapes) بهصورت غیرطبیعی رشد میکند. این تغییر باعث میشود حرکت آزاد استخوانچه مختل شود و انتقال صدا از گوش میانی به گوش داخلی به درستی انجام نگیرد.
نتیجه این فرآیند، کاهش تدریجی شنوایی انتقالی است که در برخی بیماران ممکن است با درگیری حلزون گوش (کوکلئا) به کاهش شنوایی حسیـعصبی نیز تبدیل شود.
علت اتواسکلروزیس
علت دقیق این بیماری هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان دادهاند که چند عامل مهم در بروز آن نقش دارند:
عوامل ژنتیکی و ارثی
حدود نیمی از مبتلایان سابقه خانوادگی این بیماری را دارند. اگر یکی از والدین دچار اتواسکلروزیس باشد، احتمال ابتلای فرزندان افزایش مییابد.
1) تغییرات هورمونی
در زنان، بیماری معمولاً در دوران بارداری یا یائسگی تشدید میشود، زیرا تغییر سطح هورمونها میتواند بر متابولیسم استخوانی تأثیر بگذارد.
2) عفونت های ویروسی (به ویژه ویروس سرخک)
برخی شواهد نشان میدهد ویروس سرخک میتواند در تحریک رشد غیرطبیعی استخوانچهها نقش داشته باشد.
3) اختلال در خونرسانی به استخوانچههای گوش میانی
کاهش جریان خون در بافت استخوانی ممکن است زمینهساز شروع بیماری شود.
عوامل متابولیک
تغییر در متابولیسم کلسیم و فسفر نیز میتواند از دلایل ثانویه باشد.
علائم اتواسکلروزیس
علائم این بیماری معمولاً تدریجی و بدون درد هستند، به همین دلیل بیماران اغلب تا زمانی که افت شنوایی قابلتوجهی پیدا نکنند متوجه مشکل خود نمیشوند.
شایع ترین علائم عبارتاند از:
1) کاهش تدریجی شنوایی
معمولاً ابتدا در یک گوش و سپس در هر دو گوش رخ میدهد.
2) شنیدن صدای زنگ یا وزوز در گوش (تینیتوس)
یکی از شکایتهای شایع بیماران مبتلا.
3) احساس پری یا گرفتگی در گوش
به دلیل محدود شدن حرکت استخوانچه رکابی.
4) شنیدن بهتر در محیط های شلوغ (پدیده پاراکوزیس)
پدیدهای جالب که در برخی مبتلایان مشاهده میشود.
5) سرگیجه خفیف یا احساس عدم تعادل
در موارد پیشرفته ممکن است دیده شود.
روش های تشخیص اتواسکلروزیس
برای تشخیص دقیق این بیماری، لازم است بیمار توسط متخصص گوش و شنواییشناس معاینه و ارزیابی شود. در کلینیک سمعک قلهک از چند روش علمی برای تشخیص استفاده میشود:
1) ادیومتری (تست شنوایی)
برای تعیین نوع و شدت کمشنوایی (انتقالی یا حسیعصبی).
2) تیمپانومتری
جهت بررسی عملکرد پرده گوش و استخوانچهها.
3) رفلکس آکوستیک
در بیماران مبتلا معمولاً این رفلکس غیرفعال است.
4) سی تی اسکن گوش
در موارد خاص، برای مشاهده دقیق تغییرات استخوانی در گوش میانی.
درمان اتواسکلروزیس
درمان این بیماری بسته به شدت علائم و وضعیت شنوایی بیمار متفاوت است. در کلینیک سمعک قلهک، درمانها بهصورت فردی و بر اساس ارزیابی دقیق انتخاب میشوند:
1) درمان دارویی
در مراحل اولیه، در برخی بیماران از داروهایی مانند سدیم فلوراید، ویتامین D و کلسیم برای کند کردن روند پیشرفت بیماری استفاده میشود. این درمان تنها باید تحت نظر پزشک انجام گیرد.
2) استفاده از سمعک
اگر افت شنوایی متوسط تا شدید باشد و بیمار تمایلی به جراحی نداشته باشد، استفاده از سمعکهای دیجیتال پیشرفته میتواند شنوایی را به میزان قابلتوجهی بهبود دهد.
در مرکز تخصصی سمعک قلهک، خرید سمعک های مناسب برای بیماران مبتلا به اتواسکلروزیس بر اساس نیاز و نوع کاهش شنوایی تنظیم میشود.
3) جراحی (استاپدکتومی یا استاپدوتومی)
در مواردی که کاهش شنوایی قابل توجه است، جراحی بهترین گزینه درمانی محسوب میشود. در این روش، استخوانچه رکابی که بیحرکت شده است با پروتز جایگزین میشود. در بیشتر بیماران، شنوایی پس از جراحی به طور چشمگیری بهبود پیدا میکند و کیفیت زندگی افزایش مییابد.
مراقبت ها و توصیه های بعد از درمان
- انجام آزمون شنوایی دورهای برای ارزیابی وضعیت پس از درمان
- پرهیز از قرار گرفتن در معرض صداهای بلند
- مشاوره با متخصص شنواییشناسی برای انتخاب مناسبترین نوع سمعک
- پیگیری منظم وضعیت گوش در صورت جراحی
شناخت اتواسکلروزیس با سمعک قلهک
اتواسکلروزیس یک بیماری استخوانی گوش میانی است که باعث کاهش تدریجی شنوایی میشود. شناخت بهموقع علائم، مراجعه به متخصص و انتخاب روش درمان مناسب میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. در کلینیک سمعک قلهک، ارزیابی دقیق شنوایی، مشاوره تخصصی و تنظیم سمعکهای پیشرفته برای بیماران مبتلا به اتواسکلروزیس انجام میشود تا هر بیمار بتواند دوباره از صدای زندگی لذت ببرد.
