تأثیر کم شنوایی بر گفتار چیست؟ (از علت تا روش درمان)

تأثیر کم شنوایی بر گفتار چقدر می تواند حائز اهمیت باشد؟ حتماً در اجتماع یا حتی در اطرافیان خود با افرادی مواجه شده اید که مشکلات شنوایی و گفتاری دارند، شما چطور با آنها ارتباط برقرار کرده اید؟

حس شنیدن از بهترین حس های دنیاست، شنیدن صداهای اطراف، پرندگان، صدای طبیعت، موسیقی و… صداهایی هستند که ما از آنها لذت می بریم ولی برخی از افراد از این موهبت محروم هستند و حتی کمبود این حس، روی گفتار و حس های دیگرشان تأثیر می گذارد.

کم شنوایی اگر از بدو تولد تا سن 3 سالگی تشخیص داده نشود، تأثیرات منفی بسیاری بر رشد گفتار و زبان دارد و با ایجاد تأخیر در رشد توانایی های ارتباطی زبانی، منجر به نقص های حسی، شناختی، عاطفی و تحصیلی در بزرگسالی می شود.

در این مقاله از سمعک قلهک می خواهیم در مورد تأثیرات کم شنوایی بر گفتار صحبت کنیم و دلایل و راهکار های مربوط به آن را بگوییم. اگر می خواهید به این افراد کمک کنید و با آنها ارتباط درستی برقرار کنید، خواندن این مطلب را از دست ندهید.

ابتدا به تأثیر کم شنوایی بر گفتار، در کودکان می پردازیم و سپس اثر آن در بزرگسالان را نیز بیان می کنیم.

تأثیر کم شنوایی بر گفتار کودک و نتیجه آن در بزرگسالی

مطالعات نشان می دهد که از هر 1000 کودک، 1 کودک با ناشنوایی به دنیا می آید و اگر زود شناسایی شود، سریعتر درمان خواهد شد. برای درمان شنوایی، پزشک استفاده از سمعک را تجویز می کند، یکی از بهترین کلینیک ها برای خرید سمعک، کلینیک شنوایی سمعک قلهک است که بی نظیرترین و با کیفیت ترین سمعک ها را ارائه می دهد.

تشخیص زود هنگام قبل از 6 ماهگی، تأثیر مثبت قابل توجهی بر رشد زبان کودک از نظر واژگان تصویری، روابطی، شفاهی، درک دستوری، ترکیب جملات، تکمیل گرامری، تحلیل واج شناختی، تمایز کلمات و تولید کلمه دارد.

درک، رشد و استفاده از زبان کلامی به شدت با حس شنوایی مرتبط است، بنابراین تأثیر کم شنوایی بر گفتار بسیار زیاد است و حتی اگر کم شنوایی خفیف باشد، باز هم بر رشد گفتار و زبان در کودکان تأثیر منفی می گذارد و کسب توانایی های زبانی، اجتماعی، تحصیلی و حسی را به تأخیر می اندازد.

علاوه بر این، از آنجایی که رشد گفتار و زبان پیش نیاز رشد شناختی است، تأثیر کم شنوایی بر گفتار بسیار مخرب است و حتی بر توانایی شناختی کودک کم شنوا تأثیر می گذارد و آن را مختل کند، زیرا زبان کلامی یک مهارت انسانی است که به تدریج با یک فرآیند گام به گام و تعریف شده به دست می آید و زبان از طریق تعاملات روزمره زندگی، بدون هیچگونه آموزشی در کودکان با شنوایی عادی حاصل می شود. کم شنوایی این روند را مختل می کند و باعث اختلال در زبان و گفتار می شود.

دردناک اما واقعی! اثرات کم شنوایی بر رشد اجتماعی

شاید شنیدن این مطلب برایتان قابل باور نباشد اما باید بگوییم که علاوه بر تأثیر کم شنوایی بر گفتار، در رشد اجتماعی کودک نیز اثر دارد و کودکان مبتلا به اختلال شنوایی، به احتمال زیاد احساس انزوا می کنند و دوستان زیادی ندارند، که این امر خود می تواند بر اعتمادبنفس و مهارت های تعامل اجتماعی آنها تأثیر بگذارد و حتی عملکرد تحصیلی آنها را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

تأثیر کم شنوایی بر گفتار و سایر زمینه های فراگیری زبان، بیش از حد تصور است و برای تقویت گفتار در کودکان و افراد کم شنوا، باید با گفتار درمانی و در برخی موارد با آموزش زبان اشاره، به رشد شناختی طبیعی آنها کمک کرد.

36 ماه اول کودکی بحرانی ترین دوره از نظر فراگیری زبان است و رشد زبان بعد از این دوره دیگر هرگز به این سرعت نمی رسد و دریافت و درک محرک های صوتی، پیش نیازهای ضروری برای فعالیت های پیش زبانی است.

علاوه بر این، دیگر تأثیر کم شنوایی بر گفتار کودکان این است که کودکان کم شنوا از جملات کوتاه تر و ساده تری نسبت به کودکان با شنوایی عادی استفاده می کنند که فقط از نام و افعال تشکیل شده است. این کودکان به ندرت از کلمات کاربردی در جملات خود استفاده می کنند.

4 تأثیر عمده کم شنوایی بر کودکان و بزرگسالان

• باعث تأخیر در رشد مهارت های ارتباطی دریافتی و بیانی (گفتار و زبان) می شود.
• اختلال در شنیدار و گفتار، موجب مشکلات یادگیری و عدم پیشرفت تحصیلی می گردد.
• مشکلات ارتباطی در اثر کم شنوایی، اغلب منجر به انزوای اجتماعی می شود.
• کم شنوایی و اختلال در گفتار، بر انتخاب های شغلی تأثیر می گذارد.

چگونگی تشخیص کم شنوایی در نوزادان و کودکان

ممکن است نشانه های زیادی وجود داشته باشد که نشان دهنده کم شنوایی و یا ناشنوایی نوزادان و کودکان باشد، چند علامت می تواند شما را از وجود این عارضه آگاه کند که عبارتند از: ممکن است نوزادان و کودکان برای پیدا کردن منبع صدا مشکل داشته باشند، پاسخ تأخیری به صداها بدهند، کودکان برای تشخیص گفتار دیگران به حرکت لب های آنها نگاه کنند و در محیط های پر سر و صدا درک درستی از صداهای اطراف نداشته باشند.

لازم به ذکر است که معمولاً چند روز پس از تولد نوزاد، تست شنوایی انجام می شود و اگر مشکلی وجود داشته باشد، متخصص می تواند آن را تشخیض دهد؛ نکته حائز اهمیت این است که والدین نسبت به انجام این تست ها کوتاهی نکنند و در همان روز های اول تولد، این تست انجام گیرد.

3 دلیل اصلی بروز کم شنوایی

1- از دست دادن شنوایی ممکن است به دلایل زیادی مانند ژنتیک یا حتی جمع شدن موم بیش از حد در گوش باشد که به مرور بر پرده و بخش شنوایی گوش اثر گذاشته و موجب کم شنوایی و حتی ناشنوایی افراد می شود.

2- از دیگر عوامل ایجاد کم شنوایی، عفونت بیش از حد و درمان نشده گوش است که می تواند به مرور شنوایی را مختل کند.

البته برخی از این اختلال ها را می توان به راحتی درمان کرد، به شرطی که به محض اینکه متوجه شدید که کودک با مشکل مواجه شده است، شنوایی او را بررسی کنید و در افراد بزرگسال نیز، در صورت وجود عفونت و مشکل در گوش، از خود درمانی پرهیز کرده و به پزشک مراجعه کنید تا درمان زودتر شروع شود و جلوی مشکلات بزرگتر را بگیرید.

3- یکی دیگر از علت های ابتلا به کم شنوایی می توان به اختلال کروموزومی، مصرف مواد مخدر یا الکل در بارداری، مصرف برخی داروها در حاملگی، نارس به دنیا آمدن نوزاد و آسیب به گوش اشاره کرد.

گاهی ممکن است نارسایی شنوایی خود به خود برطرف شود، در غیر این صورت، استفاده از سمعک یا کاشت حلزون گزینه مناسبی می باشد؛ برای تقویت گفتار نیز می توان از گفتار درمانی کمک گرفت.

راه های درمان کم شنوایی + راهکارهای کاهش تأثیرات کم شنوایی بر گفتار

شناسایی کم شنوایی و مداخله مناسب زودهنگام قبل از سن 6 ماهگی می تواند امکان رشد طبیعی گفتار و زبان را در کودکان کم شنوا افزایش دهد و این برنامه باید شامل مشاوره خانواده، شرح استفاده از سمعک، آموزش شنوایی، یادگیری زبان و راهبردهای آموزشی بر اساس نیازها و توانایی های نوزاد یا کودک باشد.

شناسایی زودهنگام و درمان مناسب، مواردی هستند که بیشترین اثر را در بهبود تأثیر کم شنوایی بر گفتار دارند همچنین دیگر فاکتورها عبارتند از: میزان کم شنوایی، بهره هوشی (IQ)، سایر ناتوانی ها، زمینه اجتماعی، خانوادگی، فرهنگی، الگوی ارتباطی خانواده، جنسیت، حساسیت شنوایی والدین و روش ارتباطی آنها، زبان کلامی یا اشاره نیز تأثیرات غیرمستقیمی بر توانایی های ارتباطی کودک کم شنوا دارد.

شناسایی دیرهنگام و تأخیر در درمان، منجر به ایجاد واژگان محدود، مشکلات گرامری و مشکلات تحصیلی در کودکان کم شنوا می شود، بسیاری از مطالعات اثرات مثبت قابل توجه شناسایی زودهنگام کم شنوایی را بر گفتار، زبان و رشد اجتماعی عاطفی تأیید کرده است.

موریا و همکارانش محققانی هستند که نشان داده اند کودکانی که در سن 3 ماهگی کم شنوایی آنها تشخیص داده شده و درمان های مناسب مثل استفاده از سمعک و کاشت حلزون را در سن 9 ماهگی دریافت کرده اند، می توانند تا 96 درصد به رشد طبیعی در زبان و گفتار برسند. همچنین کودکان کم شنوایی که در 2 سال اول زندگی (یا در سنین 3-4 ماهگی یا 5-6 ماهگی) بیماری آنها شناسایی شد، رشد زبانی مشابهی داشتند و تأثیر کم شنوایی بر گفتار آنها کمتر بود.

کاهش تأثیر کم شنوایی بر گفتار – پیش از مدرسه

برای کاهش تأثیر کم شنوایی بر گفتار، آموزش مهارت های سخن گفتن، جزو نیازهای اصلی قبل از ورود به مدرسه و زمینه ساز پیشرفت تحصیلی است. از آنجایی که سن ورود به مدرسه در ایران 6 تا 7 سال است، یادگیری این مهارت ها قبل از ورود به مدرسه ضروری است؛ همچنین داشتن برنامه توان بخشی آموزشی و کلامی، در رفع مشکل صحبت کردن بسیار مفید خواهد بود.

برنامه ریزی مناسب توان بخشی برای هر کودک کم شنوا با توجه به نوع مشکل او، به صورت جداگانه است و می توان با استفاده از یک آزمون مناسب و کامل مانند TOLD-P3 (Test of Language Development) که در واقع آزمون توسعه زبانی می باشد، مشکلات گفتاری کودکان را تشخیص داد.

تأثیر کمک والدین به بهبود حس شنوایی و گفتار در کودکان

• حمایت و کمک والدین در درمان و کاهش تأثیر کم شنوایی بر گفتار کودکان بسیار موثر است و راهکار هایی که می توانید انجام دهید شامل موارد زیر می باشد:
• در جلسات درمانی فرزندتان فعالانه شرکت کنید زیرا والدین بهترین حامیان و معلمان کودک هستند.
• اگر در طول جلسات، سوالی برایتان پیش آمد، حتماً بپرسید.
• هر روز روش های گفتاری و زبانی را که در جلسات یاد گرفته اید، در منزل با فرزند خود تمرین کنید.
• سعی کنید از حضور در محیط های شلوغ و پر سر و صدا دور باشید تا کودک تان، کم کم قابلیت تشخیص صداها را کسب کند و سردرگم نشود.
• قبل از صحبت کردن با کودک در حین تمرین، مطمئن شوید که توجه او را جلب کرده اید و او کاملاً گفتار شما را درک می کند و عکس العمل نشان می دهد.
• هر روز برای فرزند کم شنوای خود کتاب بخوانید تا به تقویت واژگان، زبان او را بهبود بخشید.

تأثیر کم شنوایی بر گفتار در بزرگسالان

کم شنوایی بزرگسالان اغلب بر توانایی درک آنچه دیگران می گویند، تأثیر می گذارد و این امر موجب اختلال در گفتار خود و ارتباطات اجتماعی آنها نیز می شود. بر اساس مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۹ در The  Hearing Review  منتشر شد، نشان دهنده تأثیر کم شنوایی بر گفتار بود که بیان می داشت، کاهش شنوایی می‌تواند منجر به احساس ناامیدی، خجالت و ناراحتی در بزرگسالان شود که آنها را در معرض خطر تنهایی، انزوای اجتماعی و افسردگی قرار می دهد.

شایع ترین دلیل کم شنوایی در بزرگسالان، پریزبی‌کوزیس یا پری کوزیس (Presbycusis) است که به دلیل پیری طبیعی سیستم شنوایی ایجاد می‌ شود؛ این یک اختلال شنوایی پیشرونده حسی عصبی می باشد که سلول های مویی حلزون گوش داخلی را تحت تأثیر قرار می دهد و موجب کم شنوایی و ناشنوایی می گردد.

پس استفاده از سمعک، بهترین راه حل برای درمان این مشکل است و به گفته مؤسسه ملی سلامت، سمعک‌ ها صدا را تقویت می‌کنند و به افراد کم شنوا امکان گوش دادن، برقراری ارتباط و مشارکت کامل‌ تر در فعالیت‌های روزانه را می دهند؛ همچنین برای کسانی که کم شنوایی شدید دارند و در واقع ناشنوا هستند، سمعک کارساز نیست و باید کاشت حلزون انجام دهند!

تأثیر سمعک بر شنوایی چیست؟ آیا شنوایی طبیعی با سمعک امکان پذیر است؟

سمعک نقش بسزایی در بهبود شنوایی افراد کم شنوا دارد، شاید مثل شنوایی طبیعی نباشد اما کمک می کند تا فرد بهتر بشنود و بتواند صداهای اطراف و صحبت های دیگران را به راحتی درک کند، همچنین سمعک‌ موجب بهبود سلامت روانی، جسمی و اجتماعی افراد شده و در حقیقت کیفیت زندگی افراد کم شنوا را بهبود می بخشد.

سمعک‌ های دیجیتال مدرن برای درمان کم‌ شنوایی افراد مورد استفاده قرار می گیرند و حس شنوایی را تقویت می کنند که این امر موجب وضوح شنوایی و درک بهتر گفتار می شود؛ علاوه بر آن سمعک سهولت گوش دادن را بهبود می بخشد و به وسیله آن فرد ناشنوا می تواند در محیط های اجتماعی دچار اضطراب نگردد و به راحتی در جمع های اجتماعی شرکت کند.

افرادی که از سمعک استفاده می کنند، با اعتماد به نفس بیشتری در جمع صحبت کرده و کمتر از قرار گرفتن در اجتماع فرار می کنند که این خود باعث کاهش انزوای اجتماعی شده و خطر ابتلا به افسردگی، اضطراب و زوال عقل را در این افراد کاهش می دهد.

مزیت های استفاده از سمعک چیست؟

• ارتباط بهتر با خانواده
• افزایش حس اعتماد به نفس
• سلامت روانی و جسمی
• تمرکز بهتر
• احساس استقلال و اطمینان
• احساس شادابی
• مشارکت بیشتر در جامعه
• روابط اجتماعی بهتر
• بهبود موقعیت شغلی

تأثیر کم شنوایی بر روابط اجتماعی چیست؟

ارتباطات چیزی است که افراد را به هم نزدیک می کند و موجب تعامل افراد با یکدیگر، نحوه دوستیابی و ایجاد روابط می شود زیرا توانایی برقراری ارتباط در زندگی روزمره ما ضروری است. اگر فردی دارای اختلال شنوایی باشد، توانایی او در برقراری ارتباط مؤثر نیز دچار اختلال می شود، همه این مطالب هشداری است تا به ما بگوید که تأثیر کم شنوایی بر گفتار غیر قابل انکار است و باید به سلامت حس شنوایی خود، بیشتر اهمیت بدهیم.

کودکان با شنیدن صداهای اطراف و صحبت های پدر و مادر و اطرافیان، گفتار را یاد می گیرند و با محیط اطراف خود ارتباط برقرار می کنند و اگر قدرت شنیدار آنها دچار مشکل شود، بر قوه گفتار آنها نیز تأثیر می گذارد. با این حال، ارتباط فراتر از زبان گفتاری است و ما با حرکات، حالات صورت و انواع دیگر زبان بدن، می توانیم با اطرافیان خود ارتباط برقرار کنیم! زبان بدن معقوله ای است که در بسیاری از مواقع، بیشتر به این نوع ارتباط توجه می کنیم تا گفتار!

کودکان و بزگسالانی که از کم شنوایی رنج می برند، همانگونه که قبلاً هم گفته شد، در ارتباط با افراد جامعه و محیط اطراف نیز به مشکل می خورند. پس هر چه زودتر این مشکل تشخیص داده شده و درمان شود، مشکلات دیگر نیز حل می گردد، بنابراین همانطور که در این مطالب دیدیم، تأثیر شنوایی بر گفتار بسیار مهم است و نباید از کنار آن ساده گذشت.

5 مهارت کلیدی برای ارتباط با افراد کم شنوا

یک اصل مهم که خانواده و دوستان شخص ناشنوا و کم شنوا باید به آن توجه کنند این است که باید در ایجاد راهکارهای ارتباطی مؤثر، آنها را یاری کنند و تنهایشان نگذارند؛ همچنین به طور مداوم آنها را در بحث های خانوادگی شرکت دهند.

5 مورد از روش های ارتباطی مؤثر را ما به شما می گوییم تا در ارتباط با افراد کم شنوا آنها را به کار بگیرید:

• هنگام صحب با آنها رو به رو بنشینید تا بتوانند کلمات شما را لب خوانی کنند و راحت تر با شما حرف زده و منظورتان را بفهمند.
• هنگام حرف زدن با افراد کم شنوا، آرام و واضح صحبت کنید زیرا واضح حرف زدن باعث می شود راحت تر کلام شما را درک کنند.
• به آنها حس اعتمادبنفس بدهید و با حوصله و صبر به صحبت های فرد ناشنوا گوش دهید.
• از لحاظ عاطفی بین آنها و دیگر فرزندان تان تبعیض قائل نشوید و آنها را از تعاملات اجتماعی منع نکنید.
• سعی کنید همواره این افراد را تشویق کنید و بگویید که خیلی خوب حرف می زنند و شما منظورشان را به راحتی می فهمید.

کم شنوایان عزیز، حال چند توصیه برای شما داریم!

1- اگر با شخص جدیدی آشنا شده اید و اولین بار است با او صحبت می کنید، از گفتن اینکه آسیب شنوایی دارید نترسید؛ اگرچه این می تواند دلهره آور باشد اما معمولاً متوجه خواهید شد که اگر افراد در مورد کم شنوایی شما آگاه باشند، درک بسیار بیشتری از آن خواهند داشت و راحت تر خواهند توانست به صحبت های شما گوش داده و ارتباط برقرار کنند.

2- اگر کسی که با او صحبت می کنید با سعی زیاد حرف می زند، خجالت نکشید و از او بخواهید آرام و شمرده شمرده صحبت کند.

3- سعی کنید با دقت به صحبت های اطرافیان تان گوش دهید و اگر کامل قادر به تشخیص کلام آنها نیستید، لب خوانی کنید؛ همچنین می توانید برای فهماندن منظور خود به دیگران نیز از زبان بدن کمک بگیرید.

نکات مهم و اساسی این مطلب

همه موارد گفته شده در این مطلب، به وضوح نشان دهنده تأثیر کم شنوایی بر گفتار هستند و نمی شود این موضوع را انکار کرد، این امر علاوه بر کلام، بر روابط اجتماعی، تحصیلی و شغلی افراد نیز اثر گذار است و مشکلات روحی و روانی دیگری را در افراد کم شنوا یا ناشنوا ایجاد می کند. این موضوع بخصوص در کودکان، اگر زود تشخیص داده و درمان نشود، موجب بروز مشکلات بی شماری برای آنها می گردد.

بهتر است تشخیص و درمان کم شنوایی و ناشنوایی از سنین پایین شروع شود تا تأثیر آن بیشتر و درمانش راحت تر باشد. ارتباط درست با افراد کم شنوا و ناشنوا، در کمک به آنها بسیار مهم بوده و موجب بهبود روحیه شان می شود.

یک نکته کلیدی و مهم در درمان کم شنوایی و ناشنوایی، مراجعه به مراکز معتبر مانند کلینیک شنوایی سمعک قلهک و در صورت نیاز، تهیه سمعک با کیفیت و مقرون به صرفه از این مراکز است که باید در انتخاب و بررسی خود دقت لازم را به خرج بدهید. می توانید با مراجعه به این مراکز، تست شنوایی انجام داده و در مورد مشکل خود، مشاوره درست و اصولی بگیرید.

سوالات متداول

1- کاهش شنوایی چه تأثیری بر گفتار شما دارد؟

در مطلب فوق از تأثیرات کم شنوایی بر گفتار، اطلاعات خوبی را با شما به اشتراک گذاشتیم اما اگر بخواهیم جمع بندی کنیم، باید بگوییم که وجود هر مشکلی در شنوایی افراد، علاوه بر قدرت تکلم، به روابط اجتماعی و شغلی افراد نیز اثر می گذارد که موجب افسردگی، انزوای اجتماعی و تنهایی آنها می شود، سمعک ناجی این افراد است و می تواند به زندگی شان رنگی تازه ببخشد.

2- چرا کم شنوایی یک مانع ارتباطی است؟

کودکان و بزرگسالانی که از کم شنوایی رنج می برند، در نحوه برقراری ارتباط مشکل دارند زیرا نمی توانند تمام صداهای اطراف خود را بشنوند و با آن ارتباط برقرار کنند. این امر در کودکان موجب تأخیر در گفتار می شود.

3- کم شنوایی چه تأثیری بر زندگی روزمره دارد؟

با پیشرفت کم شنوایی، زندگی عادی و اجتماعی افراد مختل می گردد، مثلاً فرد در گردهمایی های اجتماعی، مهمانی ها، محل کار و… به دلیل مشکل در شنیدن و یا در پی آن تکلم، دچار مشکل شده و به شخصی منزوی تبدیل می گردد.

4- آیا کم شنوایی می تواند باعث مشکلات رفتاری شود؟

معمولاً کودکان کم شنوا، به دلیل عدم گفتار و مشکل در برقراری ارتباط با دیگران، پرخاشگر می شوند و این امر موجب افسردگی و مشکلات روانی در کودکان می گردد.

5- کم شنوایی چقدر شایع است؟

شاید تصورش برایتان سخت باشد اما باید بگوییم کم شنوایی از شایع ترین عارضه ها است، و به گفته سازمانی جهانی بهداشت، 6 درصد از کل جمعیت دنیا درگیر آن هستند.

6- دلایل بروز کم شنوایی کدام است؟

کم شنوایی در هر سنی ممکن است رخ دهد، اگر چه کهولت سن یا قرار گرفتن در معرض صدای بلند شایع ترین علل کم شنوایی است اما دلایل آن شامل عفونت، آسیب یا ژنتیک نیز می باشد. اگر به طور دقیق علت ناشنوایی مشخص شود، متخصصان راحت تر می توانند آن را درمان کنند.

7- آیا کم شنوایی با سن مرتبط است؟

بله! یکی از دلایل عمده ناشنوایی در بزرگسالان، افزایش سن می باشد که بخشی از روند طبیعی پیر شدن است و سیستم شنوایی به مرور زمان ضعیف می شود و قدرت شنوایی کاهش می یابد. می توانید به راحتی با تست شنوایی، از بروز همچین مشکلات پیش گیری کنید.