قالب سمعک چیست؟ ساخت، قالب‌ گیری گوش و انواع قالب سمعک

قالب ‌گیری سمعک چگونه انجام می‌شود؟

قالب ‌گیری سمعک یکی از مهم‌ترین مراحل در ساخت قالب سمعک و تنظیم دقیق انواع سمعک است. در این فرآیند، شکل دقیق مجرای گوش و صدفه گوش با استفاده از خمیر قالب‌ گیری ثبت می‌شود تا قالب نهایی کاملاً متناسب با گوش همان فرد ساخته شود. هرچه قالب‌ گیری گوش برای سمعک دقیق‌تر انجام شود، قالب نهایی راحت‌تر در گوش قرار می‌گیرد، لق نمی‌زند، صدای سمعک را بهتر منتقل می‌کند و احتمال فیدبک یا سوت‌ کشیدن دستگاه کاهش پیدا می‌کند.

کیفیت قالب‌ گیری فقط به خمیر قالب‌گیری وابسته نیست؛ تجربه ادیولوژیست، غلظت مناسب خمیر، مقدار دقیق ماده سفت‌کننده، عمق ورود سرنگ، سرعت تزریق و نحوه پر شدن مجرای گوش همگی در نتیجه نهایی تأثیر دارند. به همین دلیل قالب‌گیری باید توسط متخصص شنوایی‌شناسی انجام شود، نه به‌صورت خانگی یا توسط افراد غیرمتخصص. تبحر کادر کلینیک شنوایی و تعادل قلهک در قالب ‌گیری گوش کمک می‌کند قالب نهایی در گوش کاملاً فیت شود و کاربر هنگام استفاده از سمعک احساس راحتی بیشتری داشته باشد.

قالب ‌گیری گوش برای ساخت قالب سمعک پشت گوشی انجام می‌شود و در سمعک ‌های داخل ‌گوشی نیز برای ساخت پوسته سمعک کاربرد دارد. در هر دو حالت، هدف این است که قالب یا پوسته نهایی دقیقاً با شکل مجرای گوش فرد هماهنگ باشد و عملکرد سمعک را از نظر وضوح صدا، ثبات روی گوش و کاهش بازخورد صوتی بهتر کند.

مراحل قالب‌ گیری گوش برای سمعک

۱. معاینه گوش پیش از قالب ‌گیری

در ابتدا، ادیولوژیست مجرای گوش و پرده گوش را بررسی می‌کند تا مطمئن شود قالب‌گیری بدون مشکل قابل انجام است. وجود جرم زیاد، التهاب، ترشح، عفونت یا مشکل در پرده گوش می‌تواند روی کیفیت قالب و ایمنی کار اثر بگذارد. اگر گوش برای قالب‌گیری مناسب نباشد، ابتدا باید مشکل برطرف شود و سپس قالب‌گیری انجام گیرد.

۲. انتخاب نوع قالب موردنیاز

پیش از تزریق خمیر، نوع قالب بر اساس نوع سمعک، میزان کم ‌شنوایی، سن فرد، حساسیت پوستی و کاربرد مورد انتظار انتخاب می‌شود. برای مثال، قالب سمعک پشت گوشی، قالب محافظ صوت، قالب ضدآب، قالب مخصوص کودکان، قالب کانال، قالب شل، نیمه‌شل یا Thin Tube هرکدام به میزان متفاوتی از پوشش مجرا و صدفه گوش نیاز دارند.

۳. آماده‌سازی خمیر قالب‌ گیری

برای قالب‌گیری اولیه، خمیر مخصوص با ماده سفت‌کننده ترکیب می‌شود. غلظت خمیر و مقدار ماده سفت‌کننده باید دقیق باشد تا خمیر نه بیش از حد شل باشد و نه خیلی سریع یا نامناسب سفت شود. کیفیت همین مرحله روی شکل قالب اولیه و در نهایت روی ساخت قالب اصلی اثر مستقیم دارد.

۴. قرار دادن محافظ داخل گوش

پیش از تزریق خمیر، یک محافظ نرم از جنس پنبه یا فوم در محل مناسب داخل مجرای گوش قرار می‌گیرد تا از نزدیک شدن مواد قالب‌گیری به پرده گوش جلوگیری شود. جای‌گذاری درست این محافظ برای حفظ سلامت گوش و گرفتن قالب دقیق ضروری است.

۵. تزریق خمیر قالب ‌گیری به داخل گوش

در این مرحله، خمیر با استفاده از سرنگ مخصوص به‌آرامی وارد مجرای گوش و بخش موردنیاز از صدفه گوش می‌شود. مقدار خمیر، عمق ورود سرنگ و سرعت تزریق باید با دقت کنترل شود تا تمام بخش‌های لازم پر شوند و قالب اولیه شکل دقیق گوش را ثبت کند. در بعضی قالب‌ها لازم است فقط مجرا پر شود و در برخی دیگر، بخشی یا تمام صدفه گوش نیز با خمیر پوشانده می‌شود.

۶. سفت شدن خمیر و خارج کردن قالب اولیه

پس از چند دقیقه، خمیر در گوش سفت می‌شود و فرم دقیق مجرا و صدفه گوش را به خود می‌گیرد. قالب ‌گیری معمولاً بدون درد است، اما ممکن است فرد برای چند دقیقه احساس پری یا فشار خفیف در گوش داشته باشد. بعد از سفت شدن کامل، قالب اولیه به‌آرامی از گوش خارج می‌شود و از نظر کامل بودن، نبود حفره، ترک یا نقص بررسی می‌گردد.

۷. ساخت قالب اصلی یا پوسته سمعک

قالب اولیه به‌عنوان الگو برای ساخت قالب اصلی سمعک یا پوسته سمعک داخل‌گوشی استفاده می‌شود. قالب نهایی بسته به نیاز فرد می‌تواند از جنس سیلیکون، اکریلیک یا مواد ضدآلرژی ساخته شود. این قالب ممکن است برای انتقال بهتر صدای سمعک، محافظت در برابر آب، کاهش صدای محیط‌های صنعتی یا استفاده کودکان طراحی شود.

۸. تست قالب و بررسی نهایی روی گوش

پس از آماده شدن قالب، ادیولوژیست آن را روی گوش بررسی می‌کند تا مطمئن شود قالب به‌خوبی در گوش قرار می‌گیرد، لق نیست، فشار آزاردهنده ایجاد نمی‌کند و باعث نشت صدا یا فیدبک نمی‌شود. اگر قالب نهایی دقیق ساخته شده باشد، استفاده روزانه از سمعک راحت‌تر می‌شود و رضایت کاربر از عملکرد سمعک افزایش پیدا می‌کند.

آیا خرید خمیر قالب ‌گیری گوش و قالب‌ گیری در خانه کار درستی است؟

خیر. اگرچه برخی افراد عباراتی مانند خرید خمیر قالب‌گیری گوش، درست کردن گوش با خمیر کلی یا ساخت سمعک ساده را جستجو می‌کنند، اما قالب‌گیری گوش برای سمعک یک کار تخصصی است. برای این کار باید وضعیت گوش بررسی شود، محافظ پرده گوش در محل درست قرار بگیرد، خمیر با غلظت مناسب آماده شود و تزریق با فشار و عمق کنترل‌شده انجام گیرد. انجام قالب‌گیری توسط فرد غیرمتخصص می‌تواند باعث درد، آسیب به مجرای گوش، قالب ناقص یا حتی آسیب به پرده گوش شود.

انواع قالب سمعک کدام‌اند؟

انواع قالب سمعک را می‌توان بر اساس کاربرد، فرم قرارگیری در گوش و جنس مواد سازنده دسته‌بندی کرد. بعضی قالب‌ها همراه با سمعک استفاده می‌شوند و به انتقال بهتر صدا، ثابت ماندن سمعک و کاهش نشت صدا کمک می‌کنند. برخی دیگر مانند قالب محافظ صوت و قالب ضدآب، بیشتر برای محافظت از گوش در برابر صدای بلند یا ورود آب ساخته می‌شوند.

انتخاب نوع قالب به عواملی مانند نوع سمعک، میزان کم‌شنوایی، شکل مجرای گوش، سن، حساسیت پوستی و سبک زندگی فرد بستگی دارد. به همین دلیل، پس از قالب‌گیری سمعک، ادیولوژیست بر اساس وضعیت گوش و هدف استفاده، مناسب‌ترین مدل قالب را پیشنهاد می‌دهد.

قالب‌ های محافظ گوش

قالب‌های محافظ گوش بیشتر برای مراقبت از گوش در شرایط خاص استفاده می‌شوند و الزاماً وظیفه انتقال صدای سمعک را ندارند. دو مدل رایج این گروه، قالب محافظ صوت و قالب محافظ آب هستند.

قالب محافظ صوت یا ضدصوت

قالب محافظ صوت برای افرادی مناسب است که در محیط‌های پر سر و صدا کار می‌کنند یا به‌طور مداوم در معرض صداهای بلند قرار دارند. این قالب با کاهش شدت صداهای آسیب‌رسان، به محافظت از شنوایی کمک می‌کند و می‌تواند در مشاغل صنعتی، کارخانه‌ها، کارگاه‌ها، محیط‌های ساختمانی، فرودگاه‌ها، تیراندازی، موتورسواری و موسیقی زنده کاربرد داشته باشد.

یکی از ویژگی‌های قالب ضدصوت استاندارد این است که الزاماً گوش را کاملاً از صدا جدا نمی‌کند. در بسیاری از مدل‌ها، شدت صداهای بلند کاهش پیدا می‌کند اما امکان شنیدن مکالمه، هشدارها و صداهای ضروری محیط تا حد قابل قبولی باقی می‌ماند.

قالب محافظ آب یا ضدآب

قالب محافظ آب برای جلوگیری از ورود آب به مجرای گوش ساخته می‌شود. این نوع قالب برای شناگران، افرادی با سابقه عفونت گوش ، کسانی که پرده گوش آن‌ها دچار پارگی شده است یا افرادی که پزشک توصیه کرده از ورود آب به گوش جلوگیری کنند، کاربرد دارد.

قالب ضدآب معمولاً از مواد نرم و مقاوم در برابر رطوبت ساخته می‌شود و بر اساس اندازه دقیق گوش، مانند یک سد محافظ عمل می‌کند. این قالب می‌تواند هنگام شنا، حمام یا حضور در محیط‌های مرطوب، احتمال نفوذ آب به داخل گوش را کاهش دهد.

قالب‌ های سمعک از نظر اندازه و فرم

قالب‌ های سمعک از نظر اندازه و شکل قرارگیری در گوش مدل‌های مختلفی دارند. بعضی فقط داخل مجرای گوش قرار می‌گیرند و ظاهر ظریف‌تری دارند؛ برخی دیگر بخش بیشتری از صدفه گوش را می‌پوشانند و برای کاربرانی مناسب‌اند که به قالب محکم‌تر یا پوشش بیشتر نیاز دارند.

قالب سایز CIC

قالب CIC یا Completely-in-Canal یکی از ظریف‌ترین مدل‌های قالب است که به‌طور کامل داخل کانال گوش قرار می‌گیرد و از بیرون کمتر دیده می‌شود. این قالب معمولاً برای کم‌شنوایی‌های ملایم تا متوسط و بیشتر برای بزرگسالانی کاربرد دارد که ظاهر نامحسوس قالب برایشان اهمیت دارد.

چون فضای داخل کانال گوش محدود است، در ساخت این مدل باید اندازه‌گیری و قالب‌ گیری گوش برای سمعک با دقت انجام شود تا قالب باعث فشار، گرفتگی یا ناراحتی در گوش نشود.

قالب سایز کانال

قالب کانال از قالب CIC کمی بزرگ‌تر است و بخش بیشتری از مجرای گوش را پر می‌کند. این مدل همچنان ظاهر نسبتاً ظریفی دارد، اما نسبت به CIC ثبات و پوشش بیشتری ایجاد می‌کند.

قالب کانال برای افرادی مناسب است که می‌خواهند قالب آن‌ها کمتر دیده شود، اما به مدلی نیاز دارند که قرارگیری محکم‌تری در گوش داشته باشد. این قالب را می‌توان در رنگ‌های مختلف ساخت؛ از رنگ نزدیک به پوست تا رنگ‌های شادتر برای کودکان و نوجوانان.

قالب سایز شل یا Full Shell

قالب شل یا Full Shell بخش زیادی از صدفه گوش را پر می‌کند و یکی از مدل‌های رایج برای قالب سمعک پشت گوشی است. این قالب به دلیل پوشش بیشتر، ثبات بالایی ایجاد می‌کند و برای افرادی مناسب است که به قالب محکم‌تر نیاز دارند.

قالب Full Shell معمولاً برای کم‌شنوایی‌های متوسط تا شدید، کودکان، سالمندان یا افرادی که فعالیت روزانه بیشتری دارند کاربرد دارد. چون در ساخت این مدل از مواد اولیه بیشتری نسبت به قالب‌های کوچک‌تر استفاده می‌شود، نوع جنس و اندازه آن می‌تواند روی قیمت قالب سمعک اثر بگذارد.

قالب سایز نیمه‌ شل یا Half Shell

قالب نیمه ‌شل یا Half Shell نسبت به قالب Full Shell کوچک‌تر است و معمولاً بخشی از صدفه گوش را پر می‌کند. این مدل برای افرادی مناسب است که به پوشش و ثبات بیشتری نسبت به قالب‌های کانال نیاز دارند، اما نمی‌خواهند تمام صدفه گوش با قالب پر شود.

قالب نیمه‌ شل از نظر ظاهری سبک‌تر از قالب شل است و در بسیاری از موارد، قرار دادن و خارج کردن آن برای کاربر ساده‌تر خواهد بود. این مدل تعادلی بین پوشش مناسب، وزن کمتر و استفاده راحت‌تر ایجاد می‌کند.

قالب مدل اسکلتون

قالب اسکلتون از نظر فرم کلی به قالب‌های صدفه‌ای شباهت دارد، اما بخش میانی آن خالی طراحی می‌شود. این طراحی باعث می‌شود قالب سبک‌تر باشد و گوش را کمتر پر کند، در حالی که همچنان در بخش‌های لازم از صدفه گوش قرار می‌گیرد.

این مدل برای افرادی مناسب است که به ثبات قالب نیاز دارند اما نمی‌خواهند قالب، کل صدفه گوش را پر کند. ظاهر بازتر و وزن کمتر قالب اسکلتون باعث شده است بسیاری از کاربران از نظر زیبایی و راحتی، این مدل را نسبت به قالب‌های پرتر ترجیح دهند.

قالب Thin Tube یا قالب لوله نازک

قالب Thin Tube یا قالب لوله نازک برای سمعک‌ های پشت گوشی ظریف طراحی می‌شود. در این مدل، صدا از طریق یک لوله باریک و کمتر قابل مشاهده به گوش منتقل می‌شود و ظاهر کلی سمعک روی گوش ظریف‌تر به نظر می‌رسد.

این نوع قالب معمولاً در کم‌شنوایی‌های ملایم تا متوسط کاربرد بیشتری دارد. اگر فرد به تقویت صدای زیاد نیاز داشته باشد یا قالب باید پوشش بیشتری در گوش ایجاد کند، ممکن است مدل‌های دیگر انتخاب مناسب‌تری باشند.

انواع قالب سمعک از نظر جنس

علاوه بر اندازه و فرم، جنس قالب نیز در راحتی، دوام، حساسیت پوستی و نگهداری آن تأثیر دارد.

قالب نرم سیلیکونی انعطاف‌پذیری بالایی دارد و برای کودکان، افراد دارای پوست حساس، سالمندان یا کسانی که با قالب‌های سخت احساس درد و فشار می‌کنند، گزینه مناسبی است.

قالب سخت اکریلیک دوام بالایی دارد، تمیز کردن آن آسان‌تر است و در برخی موارد امکان اصلاح یا تراش جزئی پس از ساخت وجود دارد. این قالب برای بسیاری از کاربران بزرگسال انتخاب رایجی محسوب می‌شود.

قالب ضد آلرژی برای افرادی ساخته می‌شود که هنگام استفاده از قالب‌های معمولی دچار خارش، قرمزی، التهاب یا حساسیت پوستی می‌شوند. در این افراد، انتخاب جنس مناسب قالب اهمیت زیادی دارد.

رنگ قالب سمعک

قالب های سمعک را می توان در رنگ های مختلف سفارش داد. برخی از افراد ترجیح می دهند که رنگ قالب هر گوش با دیگری متفاوت باشد. کودکان نیز قالب های رنگی را جذاب می دانند و به دلیل اینکه در کودکان با افزایش سن و رشد گوش باید قالب گیری جدید انجام شود، تغییر رنگ تنوع خوبی برای آن هاست.

چه زمانی باید قالب سمعک را تعویض کرد؟

قالب سمعک یک قطعه دائمی نیست و ممکن است به مرور زمان به تعویض یا اصلاح نیاز داشته باشد. تغییر شکل گوش، فرسودگی قالب، رشد گوش در کودکان یا تغییر شرایط شنوایی می‌تواند باعث شود قالب قبلی دیگر عملکرد مناسبی نداشته باشد.

به‌طور معمول، قالب سمعک در بزرگسالان هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یک‌بار بررسی می‌شود و در صورت نیاز تعویض خواهد شد. در کودکان، چون گوش در حال رشد است، این بازه معمولاً کوتاه‌تر است و ممکن است قالب زودتر از بزرگسالان نیاز به تعویض داشته باشد.

نشانه‌هایی که می‌توانند نشان دهند قالب سمعک نیاز به بررسی یا تعویض دارد عبارت‌اند از:

اگر هر یک از این نشانه‌ها را مشاهده کردید، بهتر است قالب توسط ادیولوژیست بررسی شود. گاهی فقط اصلاح جزئی یا تعویض تیوب کافی است، اما در بعضی موارد باید قالب‌گیری سمعک دوباره انجام شود و قالب جدید ساخته شود.